Yapı sektöründe ikincil çeliğin atık yönetimi çerçevesinde incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHSEN UZUNLU
Danışman: FİGEN BEYHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de sık yaşanan depremler, yalnızca can ve mal kayıplarına değil, aynı zamanda büyük miktarda inşaat atığı oluşumuna ve ciddi kaynak israfına yol açmakta; bu durum çevresel sürdürülebilirlik açısından önemli sorunlar doğurmaktadır. Bu afetler sonucunda ortaya çıkan yıkıntılar, yapı sektöründe geleneksel üretim ve tüketim kalıplarının sorgulanmasına neden olmakta, sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu yeni yaklaşımların benimsenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu noktada, döngüsel ekonomi yaklaşımı ön plana çıkmakta; malzemelerin ömrünü uzatmayı, atıkları azaltmayı ve yapı bileşenlerini yeniden kullanıma kazandırarak kaynakların etkin yönetimini hedeflemektedir. Yapı sektöründe bu dönüşümün sağlanabilmesi için uzun ömürlü, sökülebilir ve tekrar değerlendirilebilir malzeme sistemlerinin tercih edilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda çelik yapılar; dayanıklılıkları, yüksek geri dönüşüm oranları, modüler yapıları ve eritilmeden doğrudan ikinci el olarak kullanılabilme potansiyelleri sayesinde hem kaynak korunumunu desteklemekte hem de atık üretimini azaltarak çevresel etkilerin azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Özellikle çelik yapı elemanlarının yeniden üretime sokulmadan, fiziksel niteliklerini koruyarak başka projelerde değerlendirilmesi, döngüsel ekonomi ilkeleriyle birebir örtüşen düşük maliyetli ve çevre dostu bir çözümdür. Avrupa ve Kuzey Amerika gibi bölgelerde, çelik bileşenlerin söküm aşamasından itibaren malzeme kimliğiyle izlenebilir hale getirildiği, mekanik özellikleri, boyutları ve üretici bilgileriyle belgelenerek ikinci el pazarında dolaşıma sokulduğu örnekler yaygınlaşmaktadır. Bu tür uygulamalar, geleneksel "al–yap–at" modelinden uzaklaşarak sürdürülebilir yapı üretimi için döngüsel stratejilerin nasıl işler hale getirilebileceğine dair somut örnekler sunmaktadır. Bu çalışma, çelik yapı elemanlarının ikinci el kullanım potansiyelini ortaya koymayı; döngüsel ekonomi yaklaşımı doğrultusunda sürdürülebilir atık yönetimine olan katkılarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.