Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nilgün ARAS
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nurcan Çalışkan
Eş Danışman: Bilge Yılmaz
Özet:
Bu araştırma, mobil uygulama ile verilen Temiz Aralıklı Kateterizasyon (TAK) eğitiminin omurilik hasarlı bireylerin yaşam kalitesine, TAK’a uyumuna etkisini incelemek amacıyla tek kör paralel-grup randomize kontrollü çalışma şeklinde yapılmıştır. Araştırmaya, Ankara Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde omurilik hasarı kliniğinde 01.08.2023 15.08.2024 tarihleri arasında yatarak tedavi gören 42 birey (21 kontrol, 21 müdahale) alınmıştır. Veriler tanıtıcı özellikler formu, Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesi ölçeği, aralıklı kateterizasyon uyum ölçeği, temiz aralıklı kateterizasyon anketi, mobil uygulama kullanılabilirlik ölçeği ve mobil uygulama eğitim içeriği değerlendirme formu ile toplanmıştır. Hastane prosedürüne göre tüm bireylere hemşireler tarafından rutin TAK eğitimi verilmektedir. Müdahale grubunda rutin eğitime ek olarak taburculuk öncesi bireylerin telefonlarına mobil uygulama yüklenmiştir. Mobil uygulamada TAK ile ilgili eğitim videoları, “sık sorulan sorular”, “uzmana sor”, alarm uygulaması ve idrar miktarı giriş bölümü yer almış ve bireyler uygulama üzerinden 12 hafta boyunca takip edilmiştir. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Verilerin değerlendirilmesinde t-testi, Wilcoxon signed ranks testi, Mann Whitney-U testi kullanılmıştır. Araştırma için Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu’ndan ve hastaneden izin alınmıştır. Araştırmanın sonucunda müdahale grubundaki bireylerin “Temiz aralıklı kateterizasyon anketi” alt boyutlar ve toplam puan ortalaması, “Aralıklı kateterizasyon uyum ölçeği” puan ortalaması kontrol grubundaki bireylere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kontrol ve müdahale grubunda “Dünya Sağlık Örgütü yaşam kalitesi ölçeği” alt boyutlar ve toplam puan ortalamasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Omurilik hasarlı bireylere ilk defa verilecek TAK eğitiminde ve TAK uygulayan bireylerin eğitimlerinin güncellenmesinde mobil uygulamanın kullanılması; bireylerin rutin eğitimlerinin/sorularının cevaplanmasının daha kolay ve kısa sürede gerçekleştirilmesini sağlamaktadır. Sonuç olarak mobil uygulama ile verilen TAK eğitiminin, bireylerin kateterle ilişkili yaşam kalitesi ve uyumunu arttırıdığından, kullanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler : Temiz Aralıklı Kateterizasyon, Hemşirelik Bakımı, Omurilik Hasarı, Mobil Uygulama Eğitimi, Yaşam Kalitesi, Uyum