Fibromiyalji sendromlu hastalarda çevrimiçi bilinçli farkındalık temelli stres azaltma uygulamasının bilinçli farkındalık, ağrı şiddeti, işlevsellik ve somatosensoriyel temporal diskriminasyon beceri üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA ÇAĞLAYAN
Danışman: SELÇUK ASLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Fibromiyalji sendromu (FMS), kronik yaygın ağrı, yorgunluk, uyku bozuklukları, duygudurum bozuklukları ve bilişsel güçlükler gibi çeşitli belirtilerle seyreden bir rahatsızlıktır. FMS'nin tedavisinde farmakolojik yaklaşımlar çoğunlukla yetersiz kalmaktadır, bu nedenle multidisipliner yaklaşımlar önerilmektedir. Kronik ağrı hastaları için geliştirilmiş olan Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma (BFTSA)'nın FMS hastalarındaki etkinliğini inceleyen çalışmalar artmaktadır. Çevrimiçi BFTSA için hala sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada, çevrimiçi BFTSA'nın FMS hastalarında klinik belirtiler, ağrı şiddeti, işlevsellik, ağrıyı felaketleştirme düzeyi ve somatosensoriyel temporal diskriminasyon (STD) becerisi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Paralel gruplu, randomize kontrollü bu çalışma, 18-65 yaş arası FMS tanısı almış 94 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, müdahale ve kontrol gruplarına eşit sayıda randomize edilmiştir. Müdahale grubu, 8 haftalık çevrimiçi BFTSA'ya katılmıştır. Her iki grup, BFTSA harici farmakolojik olmayan veya farmakolojik tedavilerine devam etmiştir. Başlangıçta ve BFTSA sonrasında tüm katılımcılar, ölçeklerle değerlendirilmiş ve somatosensoriyel temporal diskriminasyon eşik değerleri (STDT) ölçülmüştür. Randomizasyon ve STDT ölçümleri kör bir şekilde yapılmıştır. Kontrol grubuna kıyasla müdahale grubunda HADÖ, FEA, AFÖ, VAS ve SŞS puanları anlamlı olarak daha fazla azalmış; Gözlemleme, Tanımlama, Yargılama ve Tepkisizlik puanları ise anlamlı olarak artmıştır. Kontrol grubunda STDT değerlerinde anlamlı bir değişim gözlenmezken, müdahale grubunda STD becerisi anlamlı şekilde artmıştır. Farkındalıkla Davranma puanındaki değişim açısından iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çevrimiçi BFTSA, FMS hastalarında klinik belirtiler, işlevsellik, ağrı, ağrıyı felaketleştirme ve STDT üzerinde olumlu etkiler sağlamıştır. Depresyon, bilinçli farkındalık ve ağrı şiddeti üzerindeki anlamlı değişimler en az yedi oturum tamamlandıktan sonra görülmüştür. Ayrıca, ağrıyı felaketleştirmedeki azalmanın STD becerisindeki artışla ilişkili olduğu gözlenmiştir. Çevrimiçi BFTSA'nın erişim kolaylığı sunması ve katılımcıların hem grupla hem de terapistle uyum sağlamasının araştırmadan ayrılma oranlarını azalttığı düşünülmüştür. Çevrimiçi BFTSA'nın uzun dönem etkileri ve ev uygulamalarının sonuçları bu çalışmada değerlendirilmemiştir. Çevrimiçi BFTSA, farmakolojik tedavilere ek olarak FMS hastaları için etkili ve güvenli bir yöntem olarak kabul edilebilir. Anahtar kelimeler: bilinçli farkındalık, fibromiyalji sendromu, somatosensoriyel temporal diskriminasyon