MEYVE ÇEKİRDEKLERİNDEN ELDE EDİLEN EKSTRAKTLARIN FİTOKİMYASAL İÇERİKLERİ VE BAZI KOLOREKTAL KANSER HÜCRE HATLARINDAKİ ANTİKANSER ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF NİSA GÖKÇEN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Duygu Ağagündüz
Özet:Bu araştırmada üzüm, incir ve nar çekirdeklerinden farklı koşullarda süperkritik ekstraksiyon yöntemi ile elde edilen ekstraktların fitokimyasal içeriklerinin, antioksidan kapasitelerinin ve kolorektal kanser hücre hatlarında antikanser etkilerinin değerlendirilmesi ile ekstrakt karışımlarının olası sinerjistik etkileşimlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Ekstraktlarda toplam fenolik madde miktarı (mg GAE/L), toplam flavonoid içeriği (mg QE/L), DPPH (µM TE) ve ABTS radikal giderme aktiviteleri (µM TE) belirlenmiş, fenolik bileşikler LC-MS/MS ile karakterize edilmiştir. Antikanser aktiviteler ise HCT-116, Caco-2 ve CCD 841 CoN hücre hatlarında IC₅₀ değerleri ve hücre canlılık oranları (%) üzerinden değerlendirilmiştir. Buna göre en yüksek toplam fenolik madde miktarı 250 bar–65°C koşulunda elde edilen incir çekirdeği ekstraktında (5606,1±7,43 mg GAE/L) en yüksek toplam flavonoid içeriği ise 300 bar–40°C koşulunda elde edilen nar çekirdeği ekstraktında (3199,5±4,01 mg QE/L) saptanmıştır (p<0,05). En yüksek DPPH ve ABTS radikal giderme aktiviteleri de sırasıyla 3776,6±7,74 µM TE ve 2317,1±4,42 µM TE değerleriyle nar ve üzüm çekirdeği ekstraktlarında belirlenmiştir (p<0,05). HCT-116 hücre hattında 48 saatlik inkübasyon sonunda en düşük IC₅₀ değeri 250 bar basınç–65 °C sıcaklık koşullarında elde edilen üzüm çekirdeği ekstraktında belirlenmiştir (90,3±0,86 µg/mL) (p<0,05). 250 bar–50°C koşulunda elde edilen ekstrakt karışımı HCT-116 hücre hattında 48 saatlik muamele sonrasında 80,6±2,80 µg/mL IC₅₀ çalışılan tüm ekstraktlar arasında en yüksek antikanser aktiviteyi göstermiştir(p<0,05). Sonuç olarak bu araştırmada elde edilen üzüm, incir, nar çekirdeği ekstraktlarının ve bunların karışımlarının mevye çekirdeğinin türüne göre değişmekle birlikte biyoaktif bileşik içerikler açısından zengin olduğu ve kolorektal kanser hücre hatlarında antikanser etki gösterdikleri belirlenmiştir.