Blokzincir tabanlı dijital kimlik ile elektronik ticarette güvenin artırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Bilişim Enstitüsü, YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER DOĞAN

Danışman: Hacer Karacan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

E-ticaret işlemlerinde, satıcıların sunduğu ticari kimlikler, sertifikalar ve akreditasyon belgeleri gibi belgelerin doğruluğunun kanıtlanması geleneksel yöntemlerle mümkün değildir. Çünkü dijital ortamda sunulan bu belgeler, aslında kâğıt ortamındaki karşılıklarının dijital ortama aktarılmış halidir ve bunlar kolayca taklit edilebilir. Bu nedenle, yetkili kuruluşların bu belgeleri satıcılara doğrudan dijital olarak sunabileceği ve alıcıların bu belgeleri güvenilir bir şekilde doğrulayabileceği bir yapıya ihtiyaç vardır. Bu şekilde oluşturulacak bir yapı ile e-ticarette karşılaşılan güven sorunlarının büyük bir kısmının çözülmesi mümkündür. Bu çalışmada, genel olarak dijital kimlik olarak adlandırılan bu belgelerin yetkili kuruluşlar tarafından güvenli bir şekilde verilmesi ve alıcılar tarafından doğrulanması amacıyla blok zinciri tabanlı bir dijital kimlik güven çerçevesi önerilmektedir. E-ticaret işlemlerinde güvenin sağlanmasındaki bir başka unsur da alıcıların satıcılar hakkında yaptığı değerlendirmeler ve satıcıların itibar puanlarıdır. Alıcıların gönderdiği geri bildirimler, diğer potansiyel alıcıların satın alma kararlarında önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, dijital kimlik güven çerçevesi ile oluşturulan blok zinciri alt yapısı genişletilerek e-ticaret itibar sistemi için de kullanılmaktadır. Önerilen itibar değerlendirme sistemi, bilinen bazı saldırılara karşı önlemler içeren gizlilik korumalı blok zinciri tabanlı ve merkezi olmayan bir itibar sistemidir. Sistem, Hyperledger Indy ve Hyperledger Fabric olmak üzere iki farklı özel blok zinciri üzerine kurulmuştur. Sistem, yetkili kuruluşların e-ticaret firmalarına dijital kimlik sağlaması ve itibar sistemi içerisinde dijital kimlik biçiminde geri bildirim jetonu ve indirim jetonu verilmesi ile güvenli bir mekanizma sağlanmaktadır. Sonuç olarak, bu önerilen yaklaşım ile blok zinciri teknolojisi ve dijital kimlikler kullanılarak e-ticarette güvenin artırılması hedeflenmektedir.