SİKLONLARA KARŞI KENTSEL DİRENÇLİLİKTE MEKANSAL PLANLAMANIN ROLÜ: İDAİ SİKLONU VE MOZAMBİK'DEKİ BEİRA KENTİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TENDAI SYLVESTER MHLANGA
Danışman: Burcu Halide Özüduru
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hızlı kentleşme ve iklim değişikliğinin tehdit edici etkileri, şehirlerin çeşitli afetlere karşı dirençliliğini arttırmalarını gerektirmektedir. Kentsel dirençlilik son zamanlarda kentsel planlama çalışmaları ve uygulamalarında büyük ilgi kazanmıştır. İklim değişikliği ile ilgili kentsel dirençlilik, politika, altyapı tasarımı ve daha yakın zamanda pandemi sırasında dirençlilik konusu uzerinde çalışmalar artmıştır; ancak mekansal planlamanın kentsel dirençliliği arttırmadaki rolü marjinal kalmaktadır. Bu nedenle, bu çalışma, kıyı kentlerinde siklonlara karşı kentsel dirençliliği oluşturmada mekansal planlamanın rolünü incelemektedir. Çalışma, Mart 2019'da Mozambik'te Idai siklonundan etkilenen Beira şehrini vaka çalışması olarak ele almaktadır. Beira şehri, coğrafi konumu ve tropikal siklonlara karşı yüksek seviyedeki savunmasızlığı nedeniyle seçilmiştir. Çalışma, mekansal planlamanın siklon direncini oluşturmak için nasıl bir araç olarak kullanılabileceğini Beira kenti üzerinden tartışmaktadır. Bu çalışmada, kentin fiziksel (kentsel arazi kullanımı, kentsel tasarım ve kentsel biçim) ve ülkenin kurumsal yapısına (kurumlar, arazi kullanımlarının planlanması ve yönetiminde kentsel politika) daha fazla vurgu yapılarak, Beira'nın kentsel arazi kullanımı ve politikaları ile mekansal planlamanın çeşitli boyutları ARUP tarafından geliştirilen Kensel Dirençlilik Çerçevesi kapsamında analiz edilmektedir. Bu hedefe ulaşmak için, çalışmada hem nitel hem de nicel araştırma yöntemleri kullanılmaktadır. Çevrimiçi olarak konu ile ilişkili uzmanlarla yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca, vaka çalışması analizi, anketler ve arşiv taraması yapılmıştır. Arazi kullanım verilerini toplamak ve analiz etmek için Coğrafı Bilgi Sistemleri (CBS) ve Google Earth gibi uygulamalar kullanılmıştır. Nitel veri analizinde Nvivo programı kullanılmıştır. Çalışma bulguları kapsamında toplanan bilgilerden yapılan ilişkisel analizlerle de desteklenerek mekansal planlamanın kıyı kentlerinde siklonlara karşı kentsel direncin arttırılmasında önemli bir rol oynadığı sonucuna varılmıştır. Beira'daki konut geliştirmelerinin çoğu, resmi olarak planlanmış kentsel gelişme alanlarının dışında gelişmiştir. Mekansal planlama güçlü afet yönetim desteği ile afetlere karşı kentsel dirençliliği arttırabilecek kapasiteye sahiptir.