Kabil'deki madde bağımlılığı kliniklerinde tedavi gören bağımlıların epidemiyolojik özelliklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MOHAMMAD İSMAİL FAROOK
Danışman: MUSTAFA NECMİ İLHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Afganistan Sağlık Bakanlığı açıklamasına göre ülke genelinde toplam 3,5 milyon kişi uyuşturucu madde kullanmaktadır. Bunların 2,4 milyonu sürekli kullanmaktadır ve bunun da %30'u çocuklar, %7'si kadınlardır. Kesitsel tipte tasarlanan bu çalışmada Kabil'de Sağlık Bakanlığı'na bağlı 6 madde bağımlılığı tedavi merkezinde yatan bağımlıların epidemiyolojik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya tedavi merkezlerinde tedavi gören 800 kişi alınmıştır. İstatiksel analiz SPSS 22.0 programıyla yapılmıştır. Araştırma grubunun yaş ortalaması 30,74±11,44'tür (ortanca=30). %88,9'u erkek, %50,6'sı evli ve %34,3'ü bekârdır. Yüzde 35,9'unun hiç eğitim almamış, %23,3'ü ortaokul, %22,3'ü lise, %14,5'i ilkokul ve %4,1'i lisans mezunudur. %60,5'i kentte yaşamakta, %62,8'i mültecidir. %76,6'sı bir işte çalışmakta, %17,5'i çalışmamakta ve %5,8'i öğrencidir. %44,3'ünün aylık gelir 10001-20000 Afgani (147,1-294,1 USD), %30,3'ünün 10000 ve altı Afgani (≤147,1 USD), %10,6'sının 20001-30000 Afgani (294,1-441,2 USD) ve %7,4'ünün 30000 Afgani (>441,2 USD) üzeri olduğu görülmüştür. Bağımlıların %7,5'inde hepatit C, %4,8'inde hepatit B, %0,1'inde HIV pozitiftir. Madde kullanmaya başlangıç ortalama yaşı 19,95±8,8'dir (ortanca=19). Maddeye başlama sebepleri arasında 'arkadaş ortamı nedeniyle' önermesi %36,6 birinci sıradadır. Onu %22,3 ile 'sıkıntı giderici olduğu için', %18,6 ile 'kandırılarak' ve %17,6 ile 'keyif verici olduğu için' önermeleri takip etmektedir. Bireylerin ilk tercih ettikleri madde %46,0 ile esrardır. Onu %25,3 ile afyon, %17,0 ile eroin takip etmektedir. Eroin %87,1 ile yaşam boyu en sık kullanılan madde olmuştur. Onu, %66,3'le esrar, %65,5'le afyon, %62,0 'le CAM (amfetamin), %39,8 ile alkol, %23,0 ile tramadol ve %22,9 ile kristal (metamfetamin) takip etmektedir. yaş olanlar 3,51 kat fazla eroin kullanmaktadır. Kentte yaşayanlar, kırda yaşayanlara göre 1,86 kat fazla eroin kullanmaktadır. Erkekler, kadınlardan 12,24 kat fazla esrar kullanmaktadır. Boşanmış/dul olanlar, bekâr olanlara göre 2,79 kat daha fazla esrar kullanmaktadır. Kentte yaşayanlar, kırda yaşayanlardan 1,89 kat ve mülteci olanlar, mülteci olmayanlardan 1,68 kat daha sık esrar kullanmaktadır. Madde ticareti yapanlar, yapmayanlara göre 2,26 kat daha sık esrar kullanmaktadır. Mülteci olmayanlara göre 1,63 kat; uyuşturucu tarlalarında çalışmış olanlar, çalışmayanlara göre 3,24 kat, çalışmayan kişiler, öğrencilere göre 8,24 kat daha sık afyon kullanmaktadır. Afganistan'da uyuşturucu kullanıcılarının sayısı ve uyuşturucu yaygınlığının ülke çapında periyodik değerlendirmesinin yapılması ve uyuşturucu kullanımına ilişkin bir izleme sistemi kurulması önerilmektedir.