Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hazal KÜÇÜKKARACA ZAKKOUR
Danışman: Hilal Yıldıran
Özet:
Bu çalışma, okul çağındaki çocuklara ve ebeveynlerine verilen beslenme eğitiminin çocukların beslenme durumu, yeme davranışları ve diyet kalitesi üzerine etkilerini değerlendirmeyi amaçlayan ön test son test değerlendirilmesi yapılan deneysel prospektif bir çalışmadır. Çalışmaya 8-10 yaş aralığındaki 83 öğrenci ve ebeveynleri dahil edilmiş, katılımcılar kontrol grubu, çocuk eğitim grubu (ÇEG) ve ebeveyn katılım grubu (EKG) olarak gruplandırılmıştır. Çocuklara üç hafta süresince toplam 5 seans (45 dk-1 saat\gün) yüz yüze beslenme eğitimi verilirken, ebeveynlere toplam 3 seans (45 dk-1 saat\hafta) online beslenme eğitimi verilmiştir. Çalışma verileri (genel bilgiler, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümler, beslenme bilgi testi, Akdeniz Diyet Kalite İndeksi (KIDMED), Çocuklar İçin Yeme Farkındalığı Ölçeği, 24 saatlik fiziksel aktivite kayıt formu, Ebeveyn Besleme Tarzı Anketi (EBTA), Yetişkinler için beslenme bilgi düzeyi ölçeği (YETBİD), Yeme farkındalığı ölçeği (YFÖ 30), Yeme tutum testi (YTT-26), üç günlük besin tüketim kaydı) eğitim öncesi, eğitim sonrası (3. hafta) ve izlem sonrası (6. hafta) toplanmıştır. Eğitim verilen öğrencilerin eğitim sonrasında beslenme bilgi puanları ve KIDMED puanlarında anlamlı artış belirlenmiştir (p<0,05). İzlem sonrasında diyet kalitesinde artış gözlenmiş ve EKG’de yüksek diyet kalitesine sahip olanların oranının (%69,2) ÇEG’den (%44,8) daha yüksek olduğu saptanmıştır. Eğitim sonrasında eğitim verilen çocukların YFÖ puanları artmış, YFÖ alt faktörü olan bilinçsiz yeme puanı ÇEG ve EKG’de azalırken (p<0,05), kontrol grubunda artış olduğu belirlenmiştir. Farkındalık puanı ise eğitim sonrasında ÇEG’de azalırken, EKG’de artmış, izlem sonrasında ise iki grupta da anlamlı bir artış göstermiştir (p<0,05). ÇEG ve EKG’de eğitim ve izlem sonrasında süt ve ürünleri tüketiminde artış gözlenirken (p>0,05), katı yağ ile şeker ve şekerli besin tüketimi azalmıştır (p<0,05). Ebeveynlerine eğitim verilen çocuklarda kurubaklagil ve meyve tüketiminde artış belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, çocuklarla birlikte ebeveynlere de beslenme eğitimi verilmesinin çocukların yeme davranışlarının olumlu yönde değişmesi, diyet kalitesinin artması ve beslenme durumlarının iyileşmesinde daha etkili olduğu görülmektedir. Okul çağı çocuklarına beslenme eğitimi verilmesi ile ilgili çalışmalar mevcutken, çocuklarla birlikte ebeveynlere beslenme eğitimi verilmesinin incelendiği çalışmaların kısıtlı olmasından dolayı çalışmanın literatüre önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler : Beslenme eğitimi, Beslenme durumu, Çocuklar İçin Yeme Farkındalığı O ̈lçeği, Diyet kalitesi, Ebeveyn katılımı, Okul çağı çocukları