Kuramsal Feminist Kitap Çevirisi Bağlamında Mona Chollet’yi Fransızcadan Türkçeye Çevirmek

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Yabancı Diller Eğitimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sinem GÜVENİR

Danışman: Onur Özcan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dil, toplumsal yapıyı şekillendiren en güçlü araçlardan biri olup, kadınların toplum içindeki temsili de büyük ölçüde dilsel pratikler aracılığıyla belirlenmektedir. Bu nedenle, feminist çeviri çalışmaları, kadın kimliğinin ve deneyimlerinin hem kaynak metinde hem de erek metinde eşdeğer şekilde aktarılmasını sağlamak açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, feminist çeviri stratejilerinin kuramsal metinlerdeki uygulanabilirliğini inceleyen özgün bir araştırma olup, Mona Chollet'nin Sorcières: La puissance invaincue des femmes (2018) adlı eseri ve Z. Hazal Louze tarafından Türkçeye yapılan çevirisi Bugünün Cadıları: Kadınların Yenilmez Gücü (2020) Luise von Flotow'un feminist çeviri stratejileri çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelenmesini amaçlamaktadır. Feminist çeviri çalışmalarının çoğunlukla edebî eserler üzerine yoğunlaştığı göz önüne alındığında, bu çalışma, sosyolojik bir metni feminist çeviri bağlamında inceleyen karşılaştırmalı çeviri incelemesi olması bakımından özgün olma niteliği taşımaktadır. Çalışmada, çevirmenin ekleme, dipnot ekleme ve ele geçirme stratejilerinin yanı sıra, bazı çeviri tercihlerinin tersine ekleme ya da tersine ele geçirme olarak ifade edilebileceği gözlemlenmiştir. Bu kavramlar, çeviri sürecinde feminist söylemin doğrudan korunmadığı, hatta yer yer anlam kaymaları ve dönüşümler yaşandığı durumları tanımlamak amacıyla ele alınmaktadır. Bu doğrultuda, çevirmenin söylem üzerindeki etkisi, cadılık, bekârlık veya evlilik-annelik, gençlik-yaşlılık, kadın ve meslek ilişkisi, iktidar ve din sınıfının kadınlara yönelik söylemleri gibi temalar üzerinden yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda, kaynak metindeki anlamların farklı yorumlamalarla birlikte, özellikle belirli feminist vurguların ön plana çıkarıldığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda, çeviri sürecinin yalnızca dilsel bir aktarım değil, aynı zamanda toplumsal ve ideolojik bir yeniden üretim olduğu ortaya konmuş; feminist çeviri çalışmalarının edebî metinlerle sınırlı kalmaması gerektiği vurgulanarak araştırmacılara daha geniş bir perspektif sunulması amaçlanmıştır.