Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşe YILDIZ
Danışman: Bülent Elbasan
Özet:
Bu çalışma riskli bebekler için geliştirilen, zenginleştirilmiş çevrede aile işbirliği ile birlikte uygulanan duyu temelli, aktivite odaklı erken müdahale programının (SAFE erken müdahale yaklaşımı) 0-3 ay arası bebeklerde etkinliğini incelemek üzere planlandı. Çalışmaya düzeltilmiş yaşları 2 hafta olan 26 bebek dâhil edildi, bebekler tedavi ve kontrol grubuna randomize bir şekilde dağıtıldı. Tedavi grubundaki 14 bebeğe SAFE erken müdahale yaklaşımı, kontrol grubundaki 12 bebeğe ise Nörogelişimsel Tedavi (NGT) temelli erken müdahale yaklaşımı uygulandı. Çalışmaya katılan tüm bebekler müdahale öncesi düzeltilmiş 2. hafta ve müdahale sonrası düzeltilmiş 12. haftada, uygulanan tedaviye kör bir değerlendirici tarafından değerlendirildi. Bilişsel, kognitif ve motor gelişimi değerlendirmek için Bayley Bebek ve Küçük Çocuklar için Gelişim Ölçeği III (Bayley-III), nöromotor gelişimi değerlendirmek için Test of Infant Motor Performance (TIMP), duyusal gelişimi değerlendirmek için Infant/Toddler Sensory Profile 2 (ITSP 2) kullanıldı. Anne ile bebek arasındaki bağlanma düzeyini değerlendirmek için Anne Bebek Bağlanma Ölçeği (ABÖ), ebeveyn depresyonunu değerlendirmek için Edinburg Depresyon Ölçeği (EDÖ), ev ortamını değerlendirmek için Infant/Toddler HOME Inventory (EV Envanteri) kullanıldı. Bebeklerin general movements değerlendirmelerini (GMs) için müdahale öncesi ve sonrası video kayıtları alındı. Tedavi öncesi gruplar arasında nörogelişimsel sonuçlar açısından fark yoktu. Çalışma sonucunda Bayley-III motor ve dil alt ölçeği puanlarında SAFE tedavi grubu lehine anlamlı artış saptandı (p<0.05). TIMP puanı SAFE tedavi grubunda anlamlı derecede daha yüksek bulundu (p<0.05). ITSP 2 genel işlemle, dokunsal işlemleme becerisi puanları, toplam ham puan ve duyusal hassasiyet kadran puanları açısından SAFE tedavi grubu lehine anlamlı fark bulundu (p<0.05). Tedavi sonrası GMs optimalite skorları açısından gruplar arasında fark bulunmadı (p>0.05). Çalışma sonucunda zenginleştirilmiş çevrede aile işbirliği içerisinde uygulanan duyusal temelli, aktivite odaklı erken müdahale programının 0-3 ay arası riskli bebeklerde nörogelişimsel sonuçları iyileştirmede etkili olduğu sonucuna varıldı.
Anahtar Kelimeler : Riskli bebek, Erken müdahale, Zenginleştirilmiş çevre, Fizyoterapi