Sistemik izotretinoin tedavisi alan akne hastalarında trigliserid glukoz indeksinin, düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol / yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol oranının ve insülin direnci için metabolik skorun değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RABBANA HAKIMZADA
Danışman: FUNDA TAMER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akne vulgaris kronik seyirli inflamatuvar bir deri hastalığıdır. İzotretinoin, keratinosit proliferasyonu, artmış sebum üretimi, C. acnes kolonizasyonu ve inflamasyon üzerinde etkili olan bir tedavidir. Bununla birlikte, izotretinoin serum lipid düzeylerinde değişikliklere neden olabilmektedir. Son yıllarda kardiyometabolik hastalık riskinin değerlendirilmesinde, TyG, METS-IR ve LDL kolesterol/HDL kolesterol oranı gibi biyobelirteçlerin kullanımı bildirilmiştir. Bu çalışmada sistemik izotretinoinin serum lipid düzeyleri ve kardiyometabolik biyobelirteçlere olan etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada sistemik izotretinoin tedavisi almış 98 akne hastasının klinik verileri, tedavi başlangıcındaki ve üç aylık tedavi sonrasındaki serum trigliserid, LDL kolesterol, HDL kolesterol ve açlık glukoz düzeyleri ile TyG, METS-IR ve LDL kolesterol/HDL kolesterol oranı retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya yaş ortalaması 20,3±2,3 olan 82 (%83,7) kadın ve 16 (%16,3) erkek hasta dahil edilmiştir. İzotretinoin tedavisi sonrasında hastaların ortalama serum trigliserid (p<0,001) ve LDL kolesterol (p<0,001) düzeylerinde, TyG (p<0,001), METS-IR (p=0,036) ve LDL kolesterol/HDL kolesterol oranında (p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır. Bununla birlikte, ortalama serum HDL kolesterol (p=0,843) ve açlık glukoz (p=0,928) düzeylerinde anlamlı değişiklik izlenmemiştir. Ayrıca izotretinoin tedavisi öncesinde yüksek trigliserid ve LDL kolesterol düzeyi olan hasta sayısında tedavi sonrasında istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (sırasıyla p=0,006, p<0,001). Tedavi sonrasında erkek hastalarda kadın hastalara kıyasla serum trigliserid (p=0,013), TyG (p=0,019) ve METS-IR (p<0,001) düzeyleri istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek, HDL kolesterol düzeyi (p<0,001) daha düşük bulunurken, ortalama serum LDL kolesterol (p=0,176), açlık glukoz (p=0,530) seviyesi ve LDL kolesterol/HDL kolesterol oranı (p=0,135) açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Bununla birlikte, izotretinoin dozu ile serum lipid düzeyleri ve TyG, METS-IR ve LDL kolesterol/HDL kolesterol oranında meydana gelen değişim arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak çalışmamız, izotretinoin tedavisinin serum trigliserid ve LDL kolesterol düzeylerine, TyG, METS-IR ve LDL kolesterol/HDL kolesterol oranına etki edebileceğini göstermektedir. Bu nedenle izotretinoin tedavisi sırasında, kardiyovasküler ve metabolik hastalıklar açısından risk faktörü taşıyan akne hastalarında lipid parametrelerine ek olarak ilgili biyobelirteçlerin izlenmesi, hastaların erken dönemde ve daha kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.