FEN BİLİMLERİ VE SINIF ÖĞRETMENLERİNİN YAŞAM BECERİLERİ PEDAGOJİK ALAN BİLGİLERİNİN İNCELENMESİ: ÖLÇEK GELİŞTİRME VE UYGULAMA ÇALIŞMASI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA KILIÇ
Danışman: Mahmut Selvi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, fen bilimleri ve sınıf öğretmenlerinin girişimcilik, analitik düşünme ve yaratıcı düşünme becerilerine yönelik pedagojik alan bilgilerini belirlemek amacıyla ölçek geliştirmek ve öğretmenlerin girişimcilik, analitik düşünme ve yaratıcı düşünme becerilerine yönelik pedagojik alan bilgi düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada ölçek geliştirme aşamaları ve nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli olarak karşılaştırmalı ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Örneklem yöntemi olarak orantısız tabakalı örneklem yöntemi seçilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu resmi ilkokul, ortaokul, imam hatip ortaokulu ve bilim-sanat merkezi görev yapan sınıf ve fen bilimleri öğretmenleri oluşturmaktadır. Geliştirilen girişimcilik pedagojik alan bilgisi (G-PAB) ölçeği 339 fen bilimleri ve sınıf öğretmenine, analitik düşünme pedagojik alan bilgisi (AD-PAB) ölçeği 341 fen bilimleri ve sınıf öğretmenine ve yaratıcı düşünme pedagojik alan bilgisi (YD-PAB) ölçeği 320 fen bilimleri ve sınıf öğretmeni olmak üzere 1000 öğretmene uygulanmıştır. Ölçeklerinin güvenirlik ve geçerlik analizleri için sırasıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA), paralel analiz yöntemi ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA analizinde temel bileşenler analizi (TBA) ve maximum likelihood (maksimum olasılık) faktör çıkarma yöntemleri kullanılırken döndürme tekniği olarak maddeler birbiri ile ilişkili olduğu için oblimin döndürme tekniği kullanılmıştır. Bu analiz çalışmaları için SSPS 25.0 versiyonu kullanılmıştır. Ölçeklerin iç tutarlılık katsayı (cronbach's alfa), madde toplam korelasyonu ve alt-üst %27 grup karşılaştırmaları yapılmıştır. Ölçeklerin geçerlik çalışmasında, kapsam geçerliği, görünüş geçerliği ve yapı geçerliği incelenmişir. DFA analizleri için Jamovi 2.3.28 programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, güvenirlik ve geçerliği kanıtlanmış, Girişimcilik Bilgi (GB)- Girişimcilik Pedagojik Alan Bilgisi (GPAB)- Pedagojik Alan Bilgisi (PAB)- Girişimcilik Alan Bilgisi (GAB)- Alan bilgisi (AB) olmak üzere 24 maddeden oluşan Girişimcilik Pedagojik Alan Bilgisi Ölçeği (G-PAB), Analitik Düşünme Pedagojik Alan Bilgisi (ADPAB)- Analitik Düşünme Alan Bilgisi (ADAB)- Pedagojik Alan Bilgisi (PAB)- Analitik Düşünme Bilgisi (ADB) olmak üzere 28 maddeden oluşan Analitik Düşünme Pedagojik Alan Bilgisi Ölçeği (AD-PAB); Yaratıcı Düşünme Pedagojik Alan Bilgisi (YDPAB)- Alan Bilgisi (AB)- Yaratıcı Düşünme Bilgisi (YDB)- Pedagojik Alan Bilgisi (PAB) olmak üzere 20 maddeden oluşan Yaratıcı Düşünme Pedagojik Alan Bilgisi Ölçeği (YD-PAB) geliştirilmiştir. G-PAB cinsiyet değişkenine göre farklılaşma göstermezken, okul türü, mesleki deneyim, mezun oldukları fakülte, branş ve öğrenim durumu değişkenlerine göre farklılaşma göstermiştir. AD-PAB okul türü ve öğrenim durumu değişkenine göre farklılaşma göstermezken, mesleki deneyim, mezun oldukları fakülte, branş ve cinsiyet değişkenlerine göre farklılaşma göstermiştir. YD-PAB okul türü, branş ve öğrenim durumu değişkenine göre farklılaşma göstermezken, mesleki deneyim, mezun oldukları fakülte ve cinsiyet değişkenlerine göre farklılaşma göstermiştir. 2024 Türkiye Maarif Modeli kapsamında hazırlanan Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan becerilere yönelik PAB çerçevesi çalışılabilir.