Etkinlik temelli öğrenme sürecinin öğrencilerin evrensel ahlaki değerlerine ve portre değer düzeylerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PAKİZE KÜBRA KOÇ
Danışman: Ezgi Güven Yıldırım
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de değerler eğitiminin ortaöğretim düzeyindeki bütün sınıf seviyelerinde ortak olduğu görülmekte ve verilen kök değerlerin derse entegre edilmesi konusu öğretim programlarında öğretmenlere bırakılmaktadır. Fakat değerler eğitimi konusunda öğretmenlerin faydalanabileceği kaynakların yetersizliği ve konu hakkında bulunan kaynakların da değerler eğitiminin nasıl uygulanacağını açıklamak yerine teorik bilgi içermekte olduğu bilinmektedir. Bu araştırmanın amacı, Fen Bilimleri dersi kapsamında değerler eğitimine yönelik yürütülen etkinlik temelli öğrenme sürecinin 7. Sınıfta öğrenim gören öğrencilerin evrensel ahlaki değerlerine ve portre değer düzeylerine etkisini incelemektir. Çalışmanın bir diğer amacı ise deney grubu öğrencilerinin öğretim süreci ve süreç içerisinde kullanılan etkinliklere yönelik görüşlerini araştırmaktır. Araştırmanın amacına yönelik verilerin toplanma sürecinde; nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada bulunduğu karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı desen kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz döneminde Tokat ilinde bulunan bir devlet okulunun 7.sınıfında öğrenim gören iki şubeden toplam 55 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmada deney ve kontrol grupları belirlenirken yansız atama yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada nicel veri toplama aracı olarak, 10-13 yaş için Evrensel Ahlaki Değer Ölçeği ve Portre Değer Anketi kullanılırken, nitel veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen kelime ilişkilendirme testi ile yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Uygulama öncesinde ölçekler deney ve kontrol grubuna ön test olarak uygulanmıştır. Çalışmanın deney grubunda (N=28) kök değerlerin öğretiminde araştırmacı tarafından hazırlanan özgün etkinlikler kullanılırken, kontrol grubunda (N=27) değerler eğitimi ise öğretim programının ön gördüğü öğrenme süreci ile gerçekleştirilmiştir. vii Uygulama süreci her iki grupta da 18 hafta (54 saat) süresince devam etmiştir. Uygulama sürecinin sonunda ölçekler her iki gruba da son test olarak tekrar uygulanmıştır. Aynı zamanda deney grubunda yer alan öğrencilerden nicel verilerin analizi sonucunda en yüksek son test puan ortalamasına sahip 4 öğrenci, orta düzeyde son test puan ortalamasına sahip 4 öğrenci ve en düşük son test puan ortalamasına sahip 4 öğrenci seçilerek görüşmeye çağrılmıştır ve seçilen 12 öğrenciye kelime ilişkilendirme testi ve yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Öğrencilere kök değerler, uygulama süreci ve etkinlikler hakkında sorular yöneltilmiştir. Nicel veriler analiz edilirken SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde deney ve kontrol grubunda bulunan öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olup olmadığının araştırılmasında bağımsız gruplar t-testi kullanılmıştır. Verilerin analizinde anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. Nicel verilerin analizi sonucunda, uygulama öncesinde deney ve kontrol grubuna uygulanan Evrensel Ahlaki Değerler Ölçeği ve Portre Değer Anketi ön test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir fark bulunmazken, uygulama sonrasında uygulanan ölçeklerden elde edilen puan ortalamalarının deney grubunda bulunan öğrencilerin lehine istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubundaki 12 öğrenciye uygulanan kelime ilişkilendirme testinde, öğrencilerden değer denilince akıllarına gelen ilk 10 kelimeyi yazmaları istenmiştir. Öğrencilerin verdiği cevaplar incelendiğinde en çok tekrar eden kelimelerin sevgi, saygı, aile ve arkadaş olduğu görülmüştür. Öğrencilere yöneltilen sorulara verdikleri cevaplar sonucunda, öğrenciler ders sürecinde etkinlik temelli, eğlenceli ve farklı bir öğrenme süreci geçirdiklerini belirtmiştir. Aynı zamanda öğrenciler ders sürecinde değerleri öğrendiklerini, değerlerin önemini kavradıklarını ve değerleri kişiliklerine yansıttıklarını belirtmiştir. Öğrenciler; etkinlik temelli değer öğretim sürecinde Fen konularını daha iyi öğrendiklerini ve Fen Bilimleri dersi ile değerleri bağdaştırdıklarını söylemiştir. Öğrencilerin süreç boyunca yaptıkları etkinliklerden karışımların ayrılması, rol kartları ve çim adam etkinlikleri en çok tekrarlanmak istenen etkinlikler olurken, öğrencilerin büyük çoğunluğu tüm etkinlikleri tekrar yapmak istemiştir. Öğrencilerin uygulama sürecine yönelik olumlu görüşleri olduğu belirlenmiş, bu sonuçlardan hareketle konuyla ilgili çalışmalar yürütecek olan araştırmacılara birtakım önerilerde bulunulmuştur.