Öğretmen Adayları İçin Plastik Ayak İzi Farkındalık Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Çeşitli Değişkenlerin Plastik Ayak İzi Farkındalık Düzeyi Üzerindeki Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mesude Soruk
Danışman: Nurcan Uzel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada öğretmen adaylarının plastik ayak izi hakkındaki farkındalıklarını ölçmek için plastik ayak izi farkındalık ölçeği geliştirilmesi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Ölçek geliştirme modeli ve nicel araştırma yöntemlerinden betimsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören toplam 867 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Bu katılımcıların 321'i Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), 186'sı Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ve 360'ı ise ölçeğin asıl uygulaması için araştırmaya dahil olmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Plastik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Geliştirilen ölçek, AFA ve DFA için denenmiş ve sonrasında asıl uygulama gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik değerlendirmesi Cronbach's Alpha iç tutarlılık katsayısı ve McDonald's Omega katsayısı ile sağlanmıştır. SPSS ve Mplus 8.0 programları kullanılarak yapılan analizlerde, ölçeğin tek faktörlü yapısının geçerliği doğrulanmış ve ölçeğin Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı ,950; McDonald's Omega katsayısı ,949 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin iç tutarlığının yüksek olduğunu, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir. Geçerlik ve güvenirlik analizleri tamamlanan "Plastik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği (PAİFÖ)", son durumda 37 olumlu, 1 olumsuz olmak üzere toplam 38 maddeden oluşan tek faktörlü bir ölçek haline gelmiştir. Betimsel istatistikler sonucunda, katılımcıların plastik ayak izi farkındalık düzeylerinin genel olarak yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Verilerin normalliği Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testi ile incelenmiş, parametrik olmayan veriler için Mann-Whitney U testi ve dağılım varsayımlarına bağlı olarak grup karşılaştırmaları için bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre cinsiyet değişkeni incelendiğinde, ortalamalar arasında küçük düzeyde bir fark olduğu, ancak bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf düzeyi değişkeni incelendiğinde 1. ve 4. sınıflar arasında anlamlı bir farklılık bulunmuş olup, diğer sınıf düzeyi arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ana bilim dalı değişkeni incelendiğinde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Son olarak çevreyle ilgili ders alma durumunun plastik ayak izi farkındalık düzeyi üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Geliştirilen ölçek öğretmen adaylarının mevcut farkındalık düzeyinin belirlenmesi, ihtiyaç duyulan eğitimlerin planlanması ve etkin bir şekilde uygulanması açısından kritik öneme sahiptir. Bu doğrultuda geliştirilen PAİFÖ'nün, alanyazına önemli bir katkı sunacağı ve ileride yapılacak benzer araştırmalara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.