Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (Dehb) olan çocuğa sahip ailelerin yaşadıkları kaygı düzeyi,algıladıkları sosyal destek ve ana-babalık tutumlarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERTÜRK ARI
Danışman: NESLİHAN AVCI
Özet:Bu çalışma ile Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olançocuğa sahip ailelerin yaşadıkları kaygı düzeyi, algıladıkları sosyal destek ve anababalıktutumları incelenmiştir.Araştırmanın evrenini, Ankara il merkezindeki dikkat eksikliği vehiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuğa sahip, basit rastgele örneklemeyöntemiyle seçilen 188 anne ve baba oluşturmuştur.Araştırmada Spielberger ve Gorsuch (1964) tarafından geliştirilen ve Önerve Le Compte (1985) tarafından Türkçeye uyarlanıp geçerlik ve güvenirlikçalışmaları yapılan ?Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri?, Rohner (1980) tarafındangeliştirilen ve Anjel ve Erkman (1993) tarafından Türkçeye uyarlanıp geçerlik vegüvenirlik çalışmaları yapılan ?Parental Acceptance-Rejection Questionnaire-PARQMother Form? (Aile Çocuk İlişkileri Ölçeği-Anne Formu) ve Kaner (2001)tarafından geliştirilen ?Aile Destek Ölçeği-ADÖ? kullanılmış veriler bu yolla eldeedilmiştir.Verilerinin analizinde Frekans, Yüzde, Aritmetik Ortalama, Standart Sapma,Kruskal-Wallis H Testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon ve Mann WhitneyU testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır;1. DEHB'li çocuğa sahip anne ve babanın kaygı seviyeleri yüksektir. Anneve babanın sürekli kaygısı anne ya da baba olma durumuna göre değişmemektedir.DEHB'li çocuğa sahip annelerin yaşlarına göre sürekli kaygı düzeyleri anlamlıdüzeyde farklılaşmaktadır. Buna karşın DEHB'li çocuğa sahip babaların yaşlarınagöre sürekli kaygı düzeyleri anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır. DEHB'li çocuğasahip annelerin eğitim durumuna göre sürekli kaygı düzeyleri anlamlı düzeydefarklılaşmaktadır. Buna karşın DEHB'li çocuğa sahip babaların eğitim durumunagöre sürekli kaygı düzeyleri anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır.2. DEHB'li çocuğa sahip anne ve babanın, aile çocuk ilişkilerinden sıcaklıkve sevgi alt boyutu puanı yüksektir. DEHB'li çocuğa sahip anne ve babanın, aileçocuk ilişkilerinden saldırganlık ve kin, ilgisizlik ve ihmal ve ayırtedilmemişreddetme alt boyutu puanı düşüktür. DEHB'li çocuğa sahip anne ve babanın aileçocuk ilişkilerinden sıcaklık ve sevgi, ilgisizlik ve ihmal, ayırtedilmemiş reddetmevve genel PARQ puanları açısından farkın anlamlı olmadığı görülmüştür. Bunakarşın saldırganlık ve kin düzeyleri arasında anlamlı bir fark vardır.DEHB'li çocuğa sahip annelerin yaşlarına göre annelerin aile çocuk ilişkileripuanları arasındaki fark saldırganlık ve kin ile ayırtedilmemiş reddetmeboyutlarında anlamlı değildir fakat sıcaklık ve sevgi, ilgisizlik ve ihmal boyutu iletoplam puanları arasındaki fark anlamlıdır.DEHB'li çocuğa sahip babaların yaşı ile babaların aile çocuk ilişkileriarasında fark anlamlı değildir.DEHB'li çocuğa sahip annelerin eğitim durumu ile annelerin aile çocukilişkileri arasındaki fark saldırganlık ve kin ve ayırtedilmemiş reddetmeboyutlarında anlamlı değildir fakat ilgisizlik ve ihmal, sıcaklık ve sevgi boyutu iletoplam puanları arasındaki fark anlamlıdır.DEHB'li çocuğa sahip babaların eğitim durumu ile babaların aile çocukilişkileri arasındaki fark bütün boyutlarda anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır.3. Anne ve babaların aile destek ilişkilerinden Duygusal Destek (DD), BilgiDesteği (BİD), Bağlılık-Yakın İlişki Desteği (B-YİD) ve Maddi Destek (MD)boyutları yüksek düzeydedir. Ancak anne ve babaların aile destek ilişkileri ölçeğinin?Bakım Desteği (BD)? boyutu orta düzeydedir.DEHB'li çocuğa sahip anne ve babaların yaşlarına göre anne ve babalarınaile destek ilişkileri açısından fark anlamlı değildir.DEHB'li çocuğa sahip annelerin eğitim durumuna göre annelerin aile destekilişkileri açısından fark anlamlıdır.DEHB'li çocuğa sahip babaların eğitim durumuna göre babaların aile destekilişkileri açısından fark anlamlı değildir.4. DEHB'li çocuğa sahip anne ve babaların sürekli kaygıları ile aile destekilişkileri arasında yüksek düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki olduğugörülmektedir. Buna göre anne ve babaların sürekli kaygıları ile aile destek ilişkileriarasında ters orantılı bir ilişki vardır yani biri arttıkça diğeri azalmaktadır.5. DEHB'li çocuğa sahip anne ve babaların sürekli kaygıları ile aile çocukilişkileri arasında yüksek düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki olduğugörülmektedir. Buna göre anne ve babaların sürekli kaygıları ile aile çocuk ilişkileriviarasında ters orantılı bir ilişki vardır yani biri arttıkça diğeri azalmaktadır.6. DEHB'li çocuğa sahip annelerin aile çocuk ilişkileri ile aile destekilişkileri arasındaki ilişki anlamlı değildir.DEHB'li çocuğa sahip babaların aile çocuk ilişkileri ile aile destek ilişkileriarasındaki ilişki yüksek düzeyde, pozitif ve anlamlıdır.DEHB'li çocuğa sahip ailelerin yaşadığı kaygı düzeyi ve algıladıkları sosyaldestek düzeyi yüksektir. Ana-babalık tutumları ise olumlu düzeydedir. Özelliklekaygı boyutunda DEHB'li çocuğa sahip ailelere destek olunmalı ve aile eğitimprogramları düzenlenerek aile rehberlik hizmetleri sağlanmalıdır.