Bazı yeni fosfazen bileşiklerinin antimikrobiyal aktivitesi ve DNA üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEJLA NUR ÇELİK
Danışman: LEYLA AÇIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enfeksiyon hastalıkları ve kanser, günümüzde insan sağlığını tehdit eden başlıca küresel sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Patojen mikroorganizmalar tarafından tetiklenen enfeksiyonlar, uygun tedavi sağlanamadığı takdirde ölümcül komplikasyonlara yol açabilmektedir. Antibiyotiklerin yaygın kullanımı, dirençli mikroorganizma suşlarının ortaya çıkmasına neden olmuş; bu durum, enfeksiyon hastalıklarının tedavisinde yeni antimikrobiyal ajanlara olan ihtiyacı artırmıştır. Benzer şekilde, kanser tedavisinde kullanılan kemoterapötik ajanlar; saç dökülmesi, bulantı, sağlıklı hücrelerin hasarı ve tedaviye karşı direnç gelişimi gibi ciddi yan etkiler doğurabilmektedir. Bu bağlamda hem antimikrobiyal hem de antikanser potansiyeli taşıyan yeni bileşiklerin geliştirilmesi önem kazanmıştır. Bu çalışmada, inorganik bileşiklerin önemli bir sınıfını oluşturan fosfazen türevleri (1a, 1b, 2a, 2b, 5a ve 5b) sentezlenmiş ve antimikrobiyal aktiviteleri değerlendirilmiştir. Seçilen patojen bakteri ve maya suşlarına karşı söz konusu bileşiklerin Minimal İnhibitör Konsantrasyon (MİK), Minimal Bakterisidal Konsantrasyon (MBK) ve Minimal Fungisidal Konsantrasyon (MFK) değerleri mikrodilüsyon yöntemiyle belirlenmiştir. Elde edilen MİK değerlerinin 78,1 μM ile >1250 μM arasında, MBK/MFK değerlerinin ise 312,5 μM ile >1250 μM arasında değiştiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bu bileşiklerin DNA ile olası etkileşimlerini incelemek amacıyla agaroz jel elektroforez yöntemi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, bazı fosfazen türevlerinin DNA'nın A/A ve G/G bölgelerine kısmen bağlandığını ve bu etkileşimlerin restriksiyon endonükleaz aktivitesini inhibe edebileceğini ortaya koymuştur.