Türkiye'de Okul Öncesi Dönemde Öz Düzenleme Becerilerine İlişkin Araştırmaların İncelenmesi: Bir Meta Analiz Çalışması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM ÇEREZCİ
Danışman: Hacer Elif Dağlıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı Türkiye'de okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme becerileri konusunda yapılan çalışmaların incelenmesidir. Araştırmada nicel analiz yöntemlerinden biri olan meta analiz yöntemi kullanılmıştır. Mevcut çalışmada öz düzenleme becerileri üzerinde çocuğun cinsiyetinin etkisini incelemek için 49 çalışmadan elde edilen 52 veri seti, annenin çalışma durumu değişkeninin etkisini incelemek için 16 çalışmanın veri seti, çocuğun yaşı değişkeni için 14 çalışmanın veri seti, aile tipi değişkeni için 6 çalışmanın veri seti ve okul öncesi eğitime devam süresi değişkeni için 4 çalışmadan elde edilen 5 veri seti kullanılmıştır. Meta analiz kapsamına alınan çalışmalarda örneklem sayısı 6.055 kız (%49,11) ve 6.274 (%50,89) erkek olmak üzere toplam 12.329 çocuk olarak tespit edilmiştir. Söz konusu araştırmada kullanılacak çalışmaları düzenli bir şekilde kaydedilmesi ve verilerde hata olmaması için araştırmacı tarafından hazırlanan bir kodlama formu kullanılmıştır. Yayın yanlılığının olup olmadığını tespit etmek amacıyla Huni grafiği, Rosenthal's Fail N Safe Sayısı, Begg ve Mazumdar testi, Egger testi, Duval ve Tweedie'nin kırp doldur yöntemi olmak üzere toplam beş yöntem kullanılmıştır. Elde edilen sonuca göre cinsiyetin öz düzenleme becerileri üzerinde düşük düzeyde (ES=0,321) kız çocukları lehine, anne çalışma durumunun önemsiz düzeyde (ES=0,134) annesi çalışan çocuklar lehine, çocuğun yaşının önemsiz düzeyde (ES=-0,046) yaşı büyük olan çocuklar lehine, okul öncesi eğitime devam süresinin düşük düzeyde (ES=-0,333) 2 yıl ve üzeri eğitim alan çocuklar lehine ve aile tipinin düşük düzeyde (ES=0,333) çekirdek ailede yetişen çocuklar lehine etkisi olduğu tespit edilmiştir. Yapılan meta analizlerde cinsiyet, anne çalışma durumu, çocuğun yaşı ve okul öncesi eğitime devam süresinde verilerin yüksek düzeyde heterojen yapısı olduğu tespit edilmiştir. Bu değişkenler için çalışma yılı, yayın türü, çalışma alanı, örneklem şehri, çalışma yapılan coğrafi bölge, ölçek türü ve veri toplama yöntemi değişkenleri için alt grup analizleri yapılmıştır. Yalnızca çalışma yılı değişkeninin cinsiyetin ve anne çalışma durumunun öz düzenleme becerilerine olan etki büyüklüklerine anlamlı düzeyde etkisi olduğu sonucu bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda çeşitli öneriler sunulmuştur.