FEN, TEKNOLOJİ, MÜHENDİSLİK VE MATEMATİK (STEM) YAKLAŞIMINA DAYANAN ÇEVRE EĞİTİMİNİN FEN ALANI ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇEVRE OKURYAZARLIKLARINA VE EĞİTİM SÜRECİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİNE ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDANUR KOÇAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayşe Yalçın Çelik
Eş Danışman: Çelebi Uluyol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitiminin fen alanı öğretmen adaylarının çevre okuryazarlıklarına etkisini incelemeyi, öğretmen adaylarına çevre eğitiminde kullanılmak üzere STEM yaklaşımına uygun materyaller tasarlatmayı, öğretmen adaylarının STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitimine ve materyallerin hazırlanmasına yönelik görüşlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, STEM eğitimini öğretmen adaylarına tanıtmakta araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır. Amaç kapsamında karma araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında tek gruplu ön test- son test zayıf deneysel desen ve nitel kısmında ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. İlköğretim ikinci kademesinde çevre ile ilgili dersleri fen bilgisi öğretmenleri, ortaöğretim kademesinde ise kimya ve biyoloji öğretmenleri vermekte olduğu için araştırmaya biyoloji, fen bilimleri ve kimya öğretmen adayları (fen alanı öğretmen adayları) dâhil edilmiştir. Örneklemi, 2021-2022 yılı bahar döneminde Ankara ilinde bulunan bir devlet üniversitesinin biyoloji, fen bilgisi ve kimya eğitimi anabilim dallarında öğrenim görmekte olan 31 fen alanı öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel kısmı için öğretmen adaylarının çevre okuryazarlıklarını incelemek amacıyla Kışoğlu (2009) tarafından hazırlanan "Çevre Okuryazarlığı Ölçeği"; nitel kısmı için araştırmacı tarafından hazırlanan STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitimine yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla "Bireysel Yazılı Görüş Formu" ve hazırlanan materyallere yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla da "Odak Grup Görüşmesi" veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Çevre Okuryazarlığı Ölçeğinden elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) programıyla analiz edilmiştir. Bireysel Yazılı Görüş Formundan ve Odak Grup Görüşmesinden elde edilen veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Araştırma sonucu olarak; fen alanı öğretmen adaylarının çevre okuryazarlık seviyelerinin STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitiminden sonra geliştiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, bireysel yazılı görüş formundan elde edilen bulgulara göre öğretmen adayların STEM yaklaşımına dayanan çevre eğitiminin uygulanmasına yönelik "psikomotor becerileri geliştirdiği, anlamlı öğrenme sağladığı, 21. yy becerileri, üst düzey düşünme becerileri ve bakış açısı kazandırdığı" gibi olumlu görüşlerde oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, odak grup görüşmesinden elde edilen bulgulara göre öğretmen adayların hazırladıkları STEM yaklaşımına dayanan çevre materyalleri sayesinde "arduino setlerini tanıdıkları, robotik kodlama öğrendikleri, psikomotor, 21 yüzyıl ve üst düzey düşünme becerileri kazandıkları" gibi olumlu görüşler ifade etmişlerdir. Diğer araştırmacılara öneri olarak, Arduino setler için daha gelişmiş kodlar yazılabilir ve farklı etkinlikler tasarlanabilir. Bu araştırmada STEM yaklaşımında yer alan matematik disiplinine çok fazla yer verilememiştir. Çevre konularına yönelik matematik disiplinini daha fazla içeren bir çalışma gerçekleştirilebilir. Su, hava, toprak, gürültü ve ışık kirliliği gibi güncel sorunların yer aldığı ve çevre okuryazarlığının farklı alt boyutlarını ölçen bir ölçek tasarlanabilir. *: Bu çalışma Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi tarafından SYL-2021-6953 nolu proje kapsamında desteklenmiştir.