Sosyal bilgiler dersini öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlığı bağlamında değerlendirmek: Bir gömülü teori çalışması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANER DALLI
Danışman: Ercenk Hamarat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersini öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlığı bağlamında değerlendirmektedir. Ekolojik vatandaşlık, bireyin çevreye karşı sorumlu davranmasıdır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden gömülü teori kullanılmıştır. Gömülü teori, sistematik toplanan verilerin analizler yoluyla yeni bir teori oluşturması ve keşfedilmesi sürecidir. Araştırmada gömülü teoriye özgü olan sistematik desen uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemlerinden kuramsal örnekleme ile A Üniversitesi, B Üniversitesi ve C Üniversitesinde öğrenim gören Sosyal Bilgiler öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, yüz yüze ve video konferans (zoom) yöntemiyle toplanmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ve çeşitli etkinlik çalışmaları ile elde edilmiştir. Araştırma süreci boyunca toplanan veriler açık kodlama, eksen kodlama ve seçici kodlama uygulanarak sürekli karşılaştırmalı analize tabii tutulmuştur. Araştırmanın bulgularında öğretmen adayları ekolojik bilinç kavramını araştırmanın çekirdek kategorisi olarak belirlemişlerdir. Belirlenen çekirdek kategorinin etrafında yaşanabilir dünya, umut ışığı, doğayı bütüncül düşünme ve gelecek nesillerin refahı alt boyutlar olarak şekillenmiştir. Sosyal Bilgiler öğretmen adayları iyi bir ekolojik vatandaşın öncelikle sorumluluk sahibi, sürdürülebilir yaşama uyum sağlayan, bütün canlıların hak ve adaletini koruyan, çevre ile ilgili konular başta olmak üzere sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarına katılan bir yapıya sahip olması gerektiğini belirtmişlerdir. Araştırmanın sonucunda kavramın öğrencilere kazandırılması için öğretmenlerin ekolojik bilince sahip olması gerektiği vurgulanmıştır. Çalışmada şekillenen ekolojik vatandaş yetiştirme işleyiş modeli ile hem aileye hem de okullara sorumluluk düşmektedir. Toplum içerisinde ekolojik bir vatandaş olarak yer almanın ilk adımını ailede verilecek eğitim oluşturmaktadır. Doğayı koruma ve saygı konusunda ailede verilecek temel eğitimin üzerine okullarda ekolojik vatandaşlık adına çalışmalar yapılarak kavram öğrencilere kazandırılacaktır. Çalışma gelecekte büyük bir öneme sahip olacak ekolojik vatandaşlığın Sosyal Bilgiler dersinde daha fazla yer almasını önermektedir.