Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Arzu Kösem
Danışman: Kübranur Ünal
Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), sosyal-iletişimsel yetersizlikler ve tekrarlayıcı davranışlarla karakterize
edilen, çocukluk döneminde başlayan önemli bir nörogelişimsel bozukluktur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)
verilerine göre, OSB'nin prevalansı giderek artmakta ve çocuklar arasında 36:1 oranında bir sıklıkla rapor
edilmektedir. OSB, bireylerin ailevi, akademik ve psikolojik işlevselliklerinde ciddi bozulmalara neden
olurken, semptomların erken dönemde ortaya çıkmasına rağmen tanı sürecinde gecikmeler olmaktadır.
OSB'nin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel risk faktörlerinin bu bozukluğun ortaya
çıkışında ve hastalığın şiddetinde etkili olduğu düşünülmektedir.
Son yıllarda, bağırsak-beyin ekseni ve artan intestinal geçirgenliğin OSB gibi nörogelişimsel
bozukluklardaki rolü giderek daha fazla dikkat çekmektedir. Bağırsak hücreleri arasındaki sıkı bağlantı
proteinlerinin yıkımı ve artan bağırsak geçirgenliği, bu bozuklukların patofizyolojisinde kritik bir rol
oynamaktadır. Bu süreçte, önemli biyolojik düzenleyicilerden biri olan mikroRNA'lar (miRNA'lar), hücresel
mekanizmaların kontrolü ve nörogelişimsel hastalıkların etyopatogenezi açısından büyük bir öneme
sahiptir.
Bu projede, OSB tanısı almış çocuklar (n=30), OSB'li çocukların sağlıklı kardeşleri (n=30) ve sağlıklı
kontrol grubu (n=30) çalışmaya dâhil edilecektir. Zonulin-1 (ZO-1), Yağ Asidi Bağlayıcı Protein-2
(iFABP-2) düzeyleri ise serum örneklerinden analiz edilecektir. Bu biyobelirteçler, bağırsak geçirgenliğinin
ve inflamasyon süreçlerinin doğrudan göstergeleri olup, diagnostik kitler aracılığıyla tespit edileceklerdir.
Ayrıca, bağırsak geçirgenliğinde önemli rollerinin olduğu bilimsel araştırmalarla gösterilmiş olan miRNA-16,
miRNA-21, miRNA-122, miRNA-146a ve miRNA-320a'nın ekspresyon seviyeleri serum örneklerinde RT-
PCR yöntemiyle değerlendirilecektir. Bu miRNA’lar, bağırsak geçirgenliği ve inflamasyon
süreçlerinde düzenleyici rolleri nedeniyle seçilmiştir. Seçilen miRNA'lar; hücre proliferasyonu, bariyer işlevi,
sıkı bağlantı proteinlerinin ekspresyonu ve fonksiyonu gibi çeşitli biyolojik olaylarda etkileyici unsurlardır.
Çalışmanın amacı, bağırsak geçirgenliği, inflamasyon ve bu süreçlerle ilişkili miRNA ekspresyon seviyeleri
arasındaki ilişkiyi OSB bağlamında inceleyerek, bu mekanizmaların etyolojisine dair daha fazla bilgi
edinmektir.