Sporcularda ağrı takibi ve yaralanma sonrası etkilerinin araştırılmasına yönelik bir ölçme aracı geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Şeyda ÖZAL

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nihan Karataş

Eş Danışman: Nevin Aysel Güzel

Özet:

Ülkemizde sporcuların sağlık durumlarını takip etmeye ve yaralanmaların sporcu üzerindeki etkilerini değerlendirmeye yarayan, geçerli güvenir bir ölçüm yöntemi bulunmamaktadır. Bu çalışmayla spor yaralanmalarının tespiti ve etkilerinin araştırılmasına yönelik bir ölçme aracı geliştirilmesi hedeflenmiştir. Literatür taraması, uzman, paydaş ve katılımcı görüşleri ile Ağrı Tespit Diyagramı ve Yaralanma Etkilenim Ölçeği olmak üzere iki bölümden oluşan “Sporcularda Ağrı Takibi ve Yaralanma Etkilenim Ölçeği (SATYEÖ)” isimli bir ölçüm aracı geliştirildi. Aracın etkilenim ölçeği için 37 maddelik madde havuzu oluşturuldu. İçerik ve kapsam değerlendirmesi yapıldı. Ölçek çeşitli spor branşlarından 13 yaş üstü sporculara uygulandı. Pilot uygulama için 30, ana test için 148, tekrar test için 55, nihai test için 90 sporcu değerlendirildi. Ölçek yapısının belirlenmesi için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapıldı. 4 bölümlü 32 maddeli son haline getirildi. İç tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleri ile ölçeğin güvenirliği araştırıldı. Ölçeğin yüksek tutarlılığa (Cronbach α: 0,972) ve karalılığa (ICC: 0,980) sahip olduğu belirlendi. Eş zamanlılık geçerliği için ölçek puanları Oslo Sports Trauma Research Center Overuse Injury Questionnaire (OSTRC-O) ve Oslo Sports Trauma Research Center on Health Problems (OSTRC-H) anketlerinden elde edilen puanlarla karşılaştırıldı. Ölçek puanları ile yüksek düzeyde korelasyona sahip olduğu görüldü (sırasıyla ρ=0,796,0,786). SATYEÖ’nün, Sporcuların ağrılarını takip etmede ve yaralanmaların sporcu üzerindeki etkilerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu belirlendi.

Anahtar Kelimeler : Spor yaralanmaları, Ağrı takibi, Ölçek geliştirme, Performans, Katılım, Sosyal Etkilenim, Psikolojik Etkilenim