6061-T6 ALÜMİNYUM ALAŞIM SACIN ŞEKİLLENDİRME ANALİZLERİNDE PEKLEŞME MODELLERİNİN TAHMİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OKAN MERCANLI

Danışman: Onur Çavuşoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, 6061-T6 alüminyum alaşım sac malzemenin bükme işlemlerindeki pekleşme modellerinin farklı pekleşme modelleri ve akma kriterleri kullanılarak sonlu elemanlar analizleri aracılığıyla incelenmiştir. Öncelikle, ASTM-E8 standardına uygun çekme testleri yapılarak malzemenin elastik ve plastik deformasyon karakteristikleri belirlenmiş, anizotropi katsayıları hesaplanmıştır. Daha sonra üç nokta bükme deneyleri gerçekleştirilmiş ve farklı yarıçap ve ilerleme koşullarında şekillendirme kuvveti ile geri esneme miktarları ölçülmüştür. AutoForm R8 yazılımında Ghosh, Swift, Ludwik, Hockett-Sherby ve Swift-Hockett-Sherby pekleşme modelleri ile Hill48, Barlat89, BBC2005 ve Vegner2017 akma kriterleri kullanılarak malzeme kartları oluşturulmuştur ve sonlu elemanlar analizleri gerçekleştirilmiştir. Deneysel verilerle model sonuçları karşılaştırılarak şekillendirme kuvveti ve geri esneme tahmin performansları değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre, pekleşme modelleri arasında Hockett-Sherby modeli, hem ortalama mutlak yüzdelik hata hem de istatistiksel uyum katsayısı açısından en yüksek tahmin doğruluğunu sağlamıştır. Şekillendirme kuvveti tahminlerinde ise Swift-Hockett-Sherby kombine modeli özellikle düşük hata oranlarına sahip olduğu görülmüştür. Geri esneme tahminlerinde Hockett-Sherby modeli, Hill48 ve Barlat89 akma kriterleri altında en başarılı sonuçları vermiştir.