ERKEN YILLAR İÇİN DOĞA TEMELLİ EĞİTİM PROGRAMI (DOTEP-E)'NİN OKUL ÖNCESİ ÇOCUKLARININ DOĞAYA VE BİLİME YAKLAŞIMI İLE DUYGU DÜZENLEME BECERİLERİNE ETKİSİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE ÖNGEN

Danışman: Ebru Ersay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, şehir merkezinde yaşayan 60-72 aylık çocukların doğayla bağını kuvvetlendirmeye yönelik bir müdahale programı [Doğa Temelli Eğitim Programı-Erken Yıllar'ın (DOTEP-E)] geliştirmek ve programın etkililiğini çocukların doğaya yaklaşımları, bilime yönelik motivasyonları ve duygu düzenleme becerileri açısından incelemektir. Araştırmanın yöntemi karma modelde iç içe karma desen olarak tasarlanmıştır. Nicel modelde yarı deneysel desen, nitel modelde ise durum deseni olarak belirlenmiştir. Çalışma grubunu 2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Dönemi'nde Kütahya İli Merkez İlçesi'nde farklı iki okuldan iki deney, iki kontrol grubu olmak üzere 60-72 aylık 60 çocuk oluşturmaktadır. Deney gruplarında (D1=16, D2=15) toplam 31, kontrol gruplarında ise toplam 29 (K1=16, K2=13) çocuk yer almıştır. Araştırma verileri nicel boyutta "Kişisel Bilgi Formu", "Çocukların Bilime Yönelik Motivasyonları: Öğretmen Değerlendirme Ölçeği (ÇOBİM)" ve "Duygu Düzenleme Ölçeği (DDÖ)"; nitel boyutta ise "Bir Doğa Çiz-Görüşme Formu" ve "Araştırmacı Günlüğü" aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde gruplar arası karşılaştırmalar için Kruskal-Wallis testi, gruplar içi değişimler için ise Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Nitel veriler ise, içerik analiziyle çözümlenmiştir. Sonuç olarak; DOTEP-E programının, çocuklarda doğa tanımının değişmesine, doğayla ilgili olumlu tutum gelişmesine ve farkındalık oluşmasına katkı sağladığı tespit edilmiştir. Ayrıca bu programın çocukların duygu, düşünce ve davranış olarak doğaya yaklaşımlarını olumlu yönde geliştirdiği, doğayla bağlarını kuvvetlendirdiği ve duygusal gelişimlerini desteklediği de görülmüştür. Bu araştırmada doğada öğrenmeye yönelik gözlemlenen önemli bir gelişme de; DOTEP-E programının çocukların bilime yönelik motivasyonunu arttırması ve motivasyonu sürdürmelerini sağlamasıdır. Bu noktada DOTEP-E programının; çocukların bilim öğrenmeye ilgilerini arttırdığı ve bu ilginin devam etmesini sağladığı, aynı zamanda bilim öğrenmek için desteğe ihtiyaç duymadan bağımsızca hareket edebilmelerini desteklediği sonucuna ulaşılmıştır.