OPTOELEKTRONİK VE BİYO-GÖRÜNTÜLEME UYGULAMALARI İÇİN TASARLANAN D-π-A ve D-π-A-π-D SİSTEMLERİNE SAHİP YENİ NIR BOYAR MADDELERİN SENTEZİ, FOTOFİZİKSEL ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERGİN KELEŞ
Danışman: Zeynel Seferoğlu
Özet:Tez çalışması kapsamında, yeni donör-π-akseptör (D-π-A) ve donör-π-akseptör-donör-π-akseptör (D-π-A-π-D) sistemi içeren yeni π-konjuge organik boyar maddelerin tasarımı, sentezi ve optoelektronik özellikleri kapsamlı bir şekilde araştırılmıştır. Bu çalışmada üç farklı moleküler tasarım stratejisi geliştirilmiş ve bileşiklerin sentezleri yapılmıştır: (i) 2-(indan-2-iliden)malononitril temelli simetrik D-π-A-π-D sistemi, (ii) disiyanometilentiyazol temelli farklı π köprüleri, donör ve aril grupları içeren D-π-A sistemi ve (iii) tetrafenileten-disiyanometilentiyazol temelli D-π-A-π-D sistemidir. Bu bileşiklerin solvatokromik davranışları, yakın kızılötesi (NIR) absorpsiyon, emisyon ve ikinci dereceden doğrusal olmayan optik (NLO) özellikleri ayrıntılı bir şekilde araştırılmıştır. Sentezlenen bileşiklerin yapıları 1H/13C NMR ve yüksek çözünürlüklü kütle spektrometrisi (HR-MS) yöntemleriyle aydınlatılmıştır. Fotofiziksel özelliklerinin belirlenmesi amacıyla farklı polariteye sahip çözücüler içerisinde UV-GB ve emisyon spektrumları elde edilmiş, molar absorpsiyon katsayıları hesaplanmış ve çözücü polaritesine bağlı olarak gözlenen absorpsiyon maksimum dalga boylarındaki değişimler değerlendirilmiştir. Bileşiklerin NLO özellikleri deneysel olarak elektrik alan kaynaklı ikinci harmonik üretimi (EFISHG) değerlerinin ölçülmesi ile belirlenmiştir. Ayrıca, sentezlenen bazı bileşiklerin elektro-optik (EO) özellikleri elde edilmiştir. Deneysel sonuçların teorik olarak da açıklanması için bileşiklerin elektronik yapıları yoğunluk fonksiyonel teorisi (DFT) hesaplamaları ile incelenmiş, HOMO-LUMO enerji seviyeleri ve moleküler orbital dağılımları hesaplanmıştır. Bileşiklerin ısısal kararlılıkları termal gravimetrik analiz (TGA) ile belirlenmiştir.