KARBONMONOKSİT ZEHİRLENMESİ OLAN ÇOCUK OLGULARDA GÖRSEL UYARILMIŞ POTANSİYELLER (VEP) VE OPTİK KOHERENS GÖZ TOMOGRAFİSİ (OCT) İNCELEMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİDEM YILMAZ
Danışman: Ercan Demir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çocukluk çağındaki akut zehirlenme vakaları tüm dünyada çocuk acil servislerine başvuruda oldukça yaygındır. Karbonmonoksit inhalasyon yoluyla maruz kalınan zehirlenmelerde acil servise en sık başvuruları oluşturmaktadır. Karbonmonoksit hem doğrudan hem de oksijenizasyon dağılımını bozarak enerji metabolizmasını etkilemesi sonucunda hücresel hasara yol açmaktadır. Karbonmonoksit hücreye doğrudan girerek hücre içindeki hemoglobinin dokulara oksijen sunum kapasitesini azaltır. Beyinde bazal ganglionlar, talamus ve optik sinir hipoksi duyarlılığı yüksek olup karbonmonoksit zehirlenmesinde en çok hasarlanan dokulardır. Karbonmonoksit zehirlenmesi ile acil servise başvuruda hastalarda akut dönemde iştahsızlık, bulantı, kusma, halsizlik, şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, titreme, dispne-takipne, görmede bulanıklık, dikkat dağınıklığı, konuşma bozukluğu, denge-yürüme bozuklukları, nöbet, koma ve solunum arresti görülmektedir. Karbonmonoksite 12 saatten fazla maruz kalanların retina ve optik sinirlerinde iskemik değişiklikler gelişebilir. İskemik retinopati ve nöropatinin sonucu olarak retinal hemorajiler, venöz tortisiyoz değişiklikler, atılmış pamuk odakları, bilateral papilödem, optik atrofi ve retinal ödem gibi fizik muayene bulguları tespit edilebilir. Bu nedenle akut karbonmonoksit zehirlenmesi geçirenlerde ayrıntılı göz muayenesi yapılarak görme fonksiyonlarının incelenmesi önerilmektedir. Görme yollarındaki patolojinin ortaya konmasında olaya ilişkin potansiyellerden Görsel uyarılmış potansiyeller (VEP) duyarlılığı oldukça yüksek olan görüntüleme yöntemlerinden biridir. VEP, Pattern VEP- P100 latansı ve Flash VEP– P2 latansının yanında dalga amplitüdlerinin ölçülebildiği görsel uyarı sonucu oksipital korteksde oluşan pozitif polariteli dalga yanıtıdır. Nöronal aktivitenin retinadan oksipital kortekse kadar ileti zamanını ölçer. Görme yolunun bütünlük ve fonksiyonunun bir ölçümüdür. Görme yollarının değerlendirilmesine olanak sağlayan bir başka teknik olan Optik Koherens Tomografi (OCT); saydam veya yarı saydam dokudan yüksek rezolüsyonlu görüntülerin in-vivo olarak 2-4 mm penetrasyon derinliğinde, düşük ve güçlü bir mikroskobun sağlayabileceği rezolusyon ile gösteren optik reflektometri temelli bir tekniktir. Ultrasonografik görüntüleme ile aynı prensipleri kullanır, tek fark kaynak olarak lazer ışığının kullanılmasıdır. OCT sistemlerinde görüntü oluşması için en hassas nokta farklı dokulardan yansıyan ışıklardaki zamansal farkın yani yansımanın gecikmesinin ölçümüdür. Bu çalışmada, karbonmonoksit zehirlenmesinden etkilenmiş çocuklarda optik sinir fonksiyonlarının olası bozuklukları VEP ve OCT görüntülemeleri birlikte kullanılarak değerlendirilmesi planlanmıştır. Literatürde, CO zehirlenmesi geçirmiş çocuklarda VEP ile OCT görüntülemesinin birlikte kullanıldığı benzer bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada yirmi CO zehirlenmesi geçiren çocuk ve yirmi sağlıklı çocuk VEP görüntülemesi kullanılarak değerlendirilmiştir. CO zehirlenmesinden etkilenen çocuklar, başvuru anındaki CO-Hemoglobin düzeyleri, başvuru anındaki bilinç durumları, nörolojik, kardiyovasküler ve gastrointestinal sistemdeki semptom varlığı, normobarik veya hiperbarik tedavi almaları, VEP ölçümlerindeki amplitüd ve latans uzaması değerleri ve OCT görüntülemeleri sonuçları dikkate alınarak değerlendirilmiştir. CO zehirlenmesi geçiren çocukların kontrol grubuna göre; Flash VEP görüntülemede sekiz hastada P2 latansları daha uzun iken hem Pattern VEP ölçümlerinde hem de Flash VEP ölçümlerinde amplitüdleri normal aralıkta saptanmıştır. CO zehirlenmesine bağlı optik nöropati gelişmesinde VEP ölçümlerinde beklenen latans uzaması miyelin kılıf hasarını gösterirken, amplitüd kaybı olması optik sinirde aksonal bir hasarın varlığını göstermektedir. CO zehirlenmesinde optik sinir hasarının retinadaki yansımasının takibi açısından oldukça duyarlı görüntüleme tekniği olan OCT de ise retinal alanda optik sinir lifi ağının kalınlığı (Retinal Nerve Fiber Layer Thickness –RNFLT) artmış olarak görülebilmektedir. Çalışmamızdaki hastaların tamamına yapılan OCT görüntülemelerinde RNFLT değerleri normal olarak bulunmuştur. Çalışmamızda; CO zehirlenmesine bağlı uzun dönemde gecikmiş nörolojik sekellerden biri olan optik nöropatinin erişkinden farklı olarak çocuk yaş grubundaki vaka grubumuzda görülmediği saptanmıştır.