Biyosentez yöntemi ile üretilmiş zno nano yapılı ince filmlerin karakterizasyonu ve fotokatalitik özelliklerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TANGSHOLPAN NURIDIN
Danışman: Feyza Öke Altuntaş
Özet:ZnO ince film nanoyapıları, nano boyutlarda sentezlenen çinko oksit malzemeler olup çeşitli teknolojik uygulamalarda kullanılmaktadır. Nano ölçekli yapıları, yüzey ve optik özelliklerin iyileştirilmesine olanak sağlayarak fotokatalitik, sensör ve optoelektronik uygulamalarda yüksek verim sunar. Bu çalışma, A. rosea L. ve T. chamaedrys L. bitkilerinin ekstraktından elde edilen çevre dostu yeşil sentez yöntemi ile üretilmiş çinko oksit (ZnO) ince filmlerinin kristal yapısı ve yüzey morfolojisini detaylı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. ZnO, geniş bant aralığı, yüksek kimyasal kararlılığı ve fotokatalitik özellikleri nedeniyle yarı iletken teknolojisi, güneş hücreleri, sensör sistemleri, antibakteriyel kaplamalar ve optoelektronik cihazlar gibi pek çok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Son yıllarda, toksik kimyasallar kullanılmadan çevre dostu nanoyapılar ve ince filmlerin üretimi, yani "yeşil sentez" yöntemine yönelik araştırmalar önem kazanmıştır. Bu teknikte, metal oksit ince filmlerinin sentezinde kimyasal kaynaklar yerine stabilizatör ve indirgeme ajanı olarak bitki ekstraktları, mikroorganizmalar veya onların bileşenleri gibi yeşil kaynaklar kullanılabilir. ZnO ince filmlerinin kullanımı, uygulamaya yönelik performansın artırılmasında yüzey özelliklerinin önemini ortaya koyar. Ayrıca, kristal yapının optimizasyonu da malzemenin fonksiyonel özelliklerini doğrudan etkiler. Bu çalışmada, ZnO ince filmleri A. rosea L. ve T. chamaedrys L. bitki ekstraktları kullanılarak sentezlenmiş ve optik, yapısal ve yüzey morfolojik özellikleri UV-Görünür Spektroskopi (UV-Vis), X-ışını kırınımı (XRD) ve alan emisyonlu taramalı elektron mikroskobu (FE-SEM) ile incelenmiştir ve fotokatalitik aktivitesi, elektriksel iletkenliği değerlendirilmiştir. Kırınım desenleri, ZnO ince filmlerinin hegzagonal wurtzite fazında ve iyi kristalli bir yapıda başarıyla sentezlendiğini doğrulamıştır. Ayrıca, ZnO ince filmlerinin yüzey morfolojisinin düzensiz şekilli kümeler halinde olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, A. rosea L. ve T. chamaedrys L. bitki ekstraktları kullanılarak ZnO ince filmlerinin maliyet açısından uygun, hızlı, çevre dostu ve güvenli bir yeşil sentez yöntemi ile üretilebileceğini göstermektedir.