Türkiye'de mikromobilite araçlarının karıştığı trafik kazalarının mevcut durumu ve değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİL TÜRKEKUL

Danışman: Seda Hatipoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mikromobilite, son yıllarda dünya genelinde hızla popülerlik kazanan bir kent içi ulaşım şeklidir. Mikromobilite araçları, özellikle kısa mesafeli şehir içi yolculuklar için esnek ve çevre dostu bir ulaşım türüdür. Kentsel nüfus ve dolayısıyla trafik sıkışıklığı arttıkça, mikro mobilite araçları, sürdürülebilir hareketliliği teşvik ederek trafik sıkışıklığını ve karbon emisyonlarını azaltma potansiyelleri nedeniyle öne çıkmaktadır. Ancak, mikromobilite araçlarının hızlı yayılımı, yeni güvenlik sorunlarını ve trafik kazalarına dair riskleri de beraberinde getirmiştir. Mikromobilite araçlarının trafik kazalarına karışma oranı arttıkça, bu kazaların sebep olduğu yaralanma ve ölüm vakaları da dikkate değer seviyelere ulaşmıştır. Bu bağlamda, hem mikromobilite aracı hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliği ciddi bir inceleme konusu haline gelmiştir. Bu çalışmada, 2021-2023 yılları arasında Türkiye genelinde meydana gelen ve en az bir tarafı mikromobilite araçlarını (bisiklet, motorlu bisiklet, elektrikli skuter, vb.) içeren ve yaralanma ya da ölümle sonuçlanan, toplam 72 174 ölümlü/yaralanmalı kazaya ilişkin veri incelenmiştir. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) yazılımı kullanılmıştır. Çalışmanın ana bulguları arasında Türkiye'de ölümlü/yaralanmalı mikromobilite kazaları 2021-2023 arası yaklaşık %47 oranında oldukça büyük bir artış göstermiş olup, bu yükselişin yıllara göre dağılımı incelendiğinde, 2021'den 2022'ye %16,13; 2022'den 2023'e ise %26,90 oranında artış yaşandığı görülmektedir. Kaza yapan mikromobilite sürücülerinin %86,93'ü erkek, %12,54'ü kadındır. En fazla kaza yaz aylarında meydana gelmiş olup, kazalarda yol özelliklerinin ölüm ve yaralanma riskine etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu analizler; riskleri daha iyi anlamamıza yardımcı olmakta ve olası önleyici tedbirlerin belirlenmesine katkıda bulunmakta ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde belirleyici rol oluşturmaktadır.