Kluyveromyces marxianus M59 suşundan izole edilen ekzopolisakkaritin in vitro insan lenfositlerinde genotoksik, antigenotoksik ve epigenetik değişiklikler üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN BERK DEMİREL
Danışman: DENİZ YÜZBAŞIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mikroorganizmaların çeşitli çevresel koşullarda sentezlediği biyopolimerler olan ekzopolisakkaritler (EPS'ler) birçok alanda kullanılmaktadır. Bu çalışma kapsamında Kluyveromyces marxianus M59 maya suşundan izole edilen EPS'nin (EPSM59) suda çözünebilmesi ve biyolojik aktivitesini daha etkili göstermesi için kimyasal modifikasyonlardan olan karboksimetilasyon işlemine tabi tutulmuştur. Ayrıca EPSM59'un moleküler ağırlığı, elementel içeriği, yüzey morfolojisi ve fonksiyonel grupları analiz edilerek karakterizasyonu yapılmıştır. Bu çalışmada genotoksik ve antigenotoksik etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla EPSM59'un 40; 80; 160; 320 ve 640 µg/mL konsantrasyonları in vitro insan lenfositlerine uygulanmıştır. Bu amaçla EPSM59 tek başına uygulanarak genotoksik potansiyeli araştırılmıştır. Antigenotoksik etkisinin belirlenmesi için ise insan lenfositlerinde mitomisin-C (MMC; 0,20 µg/mL), metil metansülfonat (MMS; 6,60 µg/mL) ve hidrojen peroksit (H2O2; 100 µM) ile eş zamanlı muamelesi yapılmıştır. Çalışmada Kromozomal anormallikleri (KA) testi, Sitokinez blok mikronükleus sitom testi (CBMN-Cyt) ve comet testi kullanılmıştır. EPSM59 uygulamasıyla KA, CBMN-Cyt ve comet testlerinde anlamlı bir genotoksik etkisi tespit edilmezken EPSM59'un sadece 48 saatlik uygulamada 80 µg/mL konsantrasyonunda mitotik indeksi (Mİ) anlamlı olarak azalttığı gözlenmiştir. Bununla birlikte EPSM59'un KA ve CBMN-Cyt testlerinde MMS ve MMC tarafından ve Comet testinde H2O2 tarafından oluşturulan hasarı azalttığı tespit edilmiştir. Epigenetik değişikler üzerine yapılan çalışmalarda ise 160 µg/mL konsantrasyonunda DNMT1 ve DNMT3A; 320 µg/mL konsantrasyonunda DNMT1 ve DNMT3B genlerinin ekspresyon seviyelerinde azalma meydana geldiği, DNMT1, DNMT3A ve DNMT3B'nin diğer tüm konsantrasyonlarında ve tüm HDAC1 gen ekspresyon seviyelerinde artış olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda EPSM59'un antimutajenik/antigenotoksik/kemopreventif etki gösterdiği ve epigenetik değişikliklere yol açabileceği tespit edilmiştir.