Eleştirel söylem çözümlemesi çerçevesinde siyasi gündeme ilişkin gazete metinlerinin çevirilerinde yeniden ideoloji üretimi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MÜTERCİM TERCÜMANLIK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA DURAL

Danışman: NEZİR TEMUR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe girişimi ve darbe girişiminden 9 ay sonra gerçekleşen başkanlık sistemine geçiş referandumu ile ilgili ABD, İngiltere, İsrail ve Rusya'da toplam 28 yayın kuruluşu/gazetede çıkan haber metinlerinin çevirileri incelenmiştir. Türk siyasi tarihinde etkileri çok uzun yıllar sürecek bu iki önemli siyasi olayla ilgili haber oluş sıklığı dikkate alınarak 16-31 Temmuz 2016 ve 10-30 Nisan 2017 tarihleri arasında çıkan haber metinleri ve köşe yazıları incelenerek ABD basınından 68, İngiltere basınından 51, İsrail basınından 33, Rusya basınından ise 57 haber metni ve köşe yazısının çevirileri çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmada ele alınan metinler Teun Adrian van Dijk'in Eleştirel Söylem Çözümlemesi (ESÇ) modeli çerçevesinde incelenmiştir. Haber söylemini egemen söylemlerin bir ürünü olarak gören Van Dijk'in modeli haber metinlerinde gizlenmiş ideolojiyi ortaya çıkarmayı amaçladığı için haber metinlerinin incelenmesinde tercih edilen bir analiz yöntemidir. Bu çerçevede, çalışma kapsamında incelenen haber metinlerinde Türkiye ile ABD, İngiltere, İsrail ve Rusya'nın siyasi ilişkilerinin haber metinlerine yansıdığı, adı geçen ülkelerin egemen ideolojilerinin haber metinlerinde gizlendiği, haber metinlerinin tarihsel olarak vurgulanan "biz" ve "onlar" algısını pekiştirdiği, siyasi çıkarları çatışsa da adı geçen ülkelerin sosyal ve politik olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan özelinde Türkiye ile ilgili yaratılan olumsuz algı etrafında birleşerek hedef kitlelerini ikna etmeye çalıştıkları tespit edilmiştir.