Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nur Dilek GÜL
Danışman: AYİŞE KARADAĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu arastırma trakeostomili bireylerin yasam kalitelerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıstır. Larenks kanseri nedeniyle trakeostomi açılması bireyi fizyolojik, psikolojik ve sosyal boyutları ile etkileyerek yasam tarzında değisikliklere neden olur. Trakeostomili bireyler, kanser ya da cerrahi girisimle ilgili psikososyal sorunlar yasarlar. Trakeostomi, kisinin en temel yasam gereksinimi olan solunum fonksiyonu basta olmak üzere iletisimini, beslenmesini, beden imajını, çalısma yasamını ve diğer sosyal iliskilerini olumsuz yönde etkilemektedir. Arastırmanın evrenini Hacettepe Üniversitesi Eriskin Hastanesi Kulak Burun Boğaz Kliniğinde 1998–2009 yılları arasında trakeostomi ameliyatı olan tüm hastalar olusturmustur. Bu kayıtlarda trakeostomili olan toplam 70 hasta arastırmaya dahil edilmistir. Arastırma için ayrıca bir örneklem seçimine gidilmemis ve evrenin tamamına ulasılması hedeflenmistir. Arastırma verileri Haziran-Temmuz 2009 tarihleri arasında Trakeostomili Bireylerin Yasam Kalitesinin Belirlenmesine Đliskin Tanıtıcı Özellikler Formu ve SF-36 Yasam Kalitesi Ölçeği kullanılarak toplanmıstır. Bu çalısmada elde edilen veriler SPSS 12.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmistir. Verilere iliski frekans ve yüzdesel değerler verilmistir. Đki gruplu karsılastırmalarda Mann-Whitney U testi, üç ve daha fazla gruplu karsılastırmalarda ise Kruskall-Wallis H testi kullanılmıstır. Değiskenler arasındaki iliskiye korelasyon analizi ile bakılmıstır. Trakeostomi açıldıktan sonra hastaların %30’unun nefes alıp vermede zorlandığı saptanmıstır. Hastaların %28.5’i koku almasının biraz azaldığını ve %22.9’u ise hiç koku alamadığını belirtmistir. Ayrıca hastaların %40’ı yemek yerken zorlandığını ifade etmistir. Trakeostomili yasama süresi 3ay-1yıl arasında olan, kemoterapi ve/veya radyoterapi alan, nefes alıp vermede zorlanan ve yemek yerken zorlandığını ifade eden hastaların yasam kalitesi ölçeğinin farklı alt boyutlarından aldıkları puanların daha düsük olduğu saptanmıstır. Bununla birlikte trakeostomi bakımını bağımsız olarak yapabilen, komplikasyon gelismeyen, özefageal konusma ile iletisimini sağlayan, koku alma fonksiyonu bozulmayan, fiziksel görünümünün olumsuz etkilenmediğini belirten ve sosyal iliskilerinin olumlu etkilendiğini veya değismediğini ifade eden hastaların yasam kalitesi ölçeğinin farklı alt boyutlarından aldıkları puanların daha yüksek olduğu saptanmıstır. Arastırmadan elde edilen bulgulara göre; trakeostomi açılmasının bireylerin yasam kalitesini birçok yönüyle olumsuz etkilediği saptanmıstır. Arastırma sonuçları doğrultusunda önerilerde bulunulmustur.