Hypera postica (Gyllenhal, 1813) (Coleoptera: Curculionidae)'da sindirim veboşaltım sistemlerinin anatomik ve histolojik yapılarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMA NUR OSMA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nurcan Özyurt Koçakoğlu
Eş Danışman: Üzeyir Çağlar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Hypera postica (Gyllenhal,1883) (Coloeptera: Curculionidae)'nın sindirim ve boşaltım sistemlerinin anatomik ve histolojik yapısı ışık ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılarak çalışılmıştır. H. postica ülkemizde ve dünyada yonca tarımının yapıldığı her yerde yoncada ciddi zarar yapan ekonomik açıdan önemli bir böcektir. Çalışmada kullanılan H. postica ergin türleri Mayıs 2022-2024 de Bingöl'den toplanmıştır. Stereomikroskop altında disekte edilen H. postica'nın sindirim ve boşaltım sistemine ait organları ışık ve elektron mikroskobunda incelenmiştir. Elde edilen verilere göre sindirim sistemi; ön, orta ve arka bağırsak olmak üzere üç ana kısımdan oluşmaktadır. İncelemeler sonucunda ön bağırsağın farinks, özofagus, kursak ve proventrikulustan oluştuğu görülmüştür. Özofagus boru şeklinde basit yapılıdır ve farinks ile kursak arasında bağlantıyı sağlamaktadır. Kursakta intima, tek tabakalı epitel ve kas tabakası gözlenmektedir. İntimada ikiye çatallanmış uzun dikensi yapılar mevcuttur. Proventrikulus kursak ve orta bağırsak arasında yer almakta olup yüzeyinde enine ve boyuna kaslar iyi gelişmiştir, iç tarafında ise intimada dikenler paralel diziler halinde tabakalar oluşturmuş olup yıldız görünümündedir. Orta bağırsakta anteriyor ve posteriyor olarak ikiye ayrılmıştır, ayrıca orta bağırsakta silindirik epitel hücrelerinin lümene bakan tarafında ise mikrovillus denen yapılar gözlenmiştir. Orta bağırsak ve arka bağırsak arasında Malpighi tübülleri ve gastrik çekumlar yer almaktadır. Çekum lümeninde yığınlar halinde bakteriler görülmüştür. Arka bağırsak; ileum, kolon ve rektumdan meydana gelmektedir. Malpighi tübüllerinin distal kısmı kolon duvarına bağlanmıştır. Rektumu çevreleyen kas yapısı oldukça kalındır, lümende bakterilere rastlanmıştır. Bu çalışma sonucunda daha önce incelenmemiş olan H. postica'nın sindirim ve boşaltım sisteminin anatomisi ve histolojisi detaylı olarak açıklanmış ve diğer türlerle benzerlikleri ve farklılıkları karşılaştırılmıştır. Böylece yapılan çalışmalar sonucu bu konuda yapılacak sistematik çalışmalara ve tarım zararlısı olan bu türlerle mücadelede yapılacak olan çalışmalara temel oluşturarak katkı sağlaması amaçlanmıştır.