Şizofreni hastalarında üstbiliş kapasitesi, bilişsel içgörü ve öznel iyileşmenin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Didem CANBAY KÜÇÜK
Danışman: Merve Kızılırmak Tatu
Özet:
Bu çalışmada, şizofreni hastalarında üstbilişsel inançlar ve bilişsel içgörünün öznel iyileşme algısı üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara ilinde bir eğitim araştırma hastanesi psikiyatri kliniğinde tedavi gören 133 şizofreni hastası oluşturmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Üstbiliş Ölçeği-30, Beck Bilişsel İçgörü Ölçeği ve Öznel İyileşmeyi Değerlendirme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, t testi, tek yönlü varyans analizi, welch testi, Post hoc Bonferroni ve Games-Howell testleri, Pearson ve Spearman korelasyon analizi ile hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Bu çalışmada, hastaların Üstbiliş Ölçeği-30 puanı 84,45±9,90, Beck Bilişsel İçgörü Ölçeği puanı -0,15±5,12 ve Öznel İyileşmeyi Değerlendirme Ölçeği puanı 57,78±15,26 olarak belirlenmiştir. Üstbilişsel inançların öznel iyileşme algısının (β=-0,179, p=0,034) yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Üst biliş puanı, hastaların öznel iyileşme algısına ilişkin toplam varyansın %10,1’ini açıklamaktadır (Düzeltilmiş R2= 0,101). Sonuç olarak, şizofreni hastalarının olumsuz üstbilişsel inançlarının artması öznel iyileşme algısını azaltmaktadır. Şizofreni hastalarının tedavi ve bakımında olumsuz üst bilişsel inançları azaltmaya yönelik müdahale çalışmalarının planlanması ve uygulanması, bu müdahalelerin öznel iyileşme algısı üzerindeki etkisinin incelenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler : Şizofreni, Üstbiliş, İçgörü, Öznel iyileşme