Deprem sonrası mekanın algılanması: bilişsel haritalar ve uzamsal hafıza üzerindeki etkiler: Antakya örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEYHAN TAN

Danışman: Ebru Vesile Öcalır

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

daha sonra doldurulacakBu araştırma, 2023 Kahramanmaraş Depremlerinin Antakya tarihi kent merkezinde yarattığı fiziksel ve psikolojik yıkımın, bireylerin mekansal algı ve uzamsal hafıza üzerindeki etkilerini yaya hareketliliği üzerinden değerlendirmektedir. Araştırma, kentin çok katmanlı yapısını ve travma sonrası dönüşümünü anlamak için palimpsest kavramını teorik bir lens olarak kullanmaktadır. Araştırma, karma yöntem desenine dayanmaktadır. Veriler, Antakya tarihi kent merkezi ile güçlü bağları olan 20 katılımcı ile yürütülen yarı yapılandırılmış görüşmeler, bilişsel haritalama, anket ve görsel anket uygulamaları aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen nitel ve nicel veriler, MAXQDA 24 programı ile sistematik tematik analize tabi tutulmuştur. Araştırma, fiziksel yıkımın tamamen gerçekleşmesine rağmen, bireylerin deprem öncesi bilişsel haritalarının ve mekansal hafızalarının şaşırtıcı bir direnç gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu analiz; depremin, mevcut hafızanın üzerine travmatik yeni bir katman olarak eklendiği palimpsestik süreci deşifre etmektedir. Bulgular, fiziksel dayanaklarını yitirmiş bu direngen hafızanın, mekansal aidiyetin kırılmasıyla başa çıkmadaki rolünü ve kentin gelecekteki hafıza odaklı yeniden inşası için barındırdığı potansiyelleri ortaya koymaktadır. Çalışmanın sonuçları, afet sonrası planlama ve mimarlık disiplinlerine, kentsel kimliğin ve kolektif belleğin korunmasına yönelik somut veriler sunmaktadır.tır.