Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğçe Güleşir
Danışman: Ali Gül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmada; fen bilgisi ve biyoloji öğretmen adaylarına yönelik mikroplastik kirliliği farkındalık ölçeği geliştirilmesi ve öğretmen adaylarının farkındalık düzeylerinin farklı değişkenler açısından belirlenmesi amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama (betimsel, survey) modelinin kullanıldığı bu çalışmada örneklem grubu; 2019-2020 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde farklı üniversitelerde öğrenim gören 586 fen bilgisi ve biyoloji öğretmen adayından oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, kişisel bilgi formu ve araştırmacı tarafından geliştirilerek geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılan “Mikroplastik Kirliliği Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Alanyazın incelemesi yapılarak madde havuzu oluşturulmuş ve uzman görüşleri alınarak her madde için kapsam geçerlik oranı belirlenerek madde atımı yapılmıştır. Hazırlanan ölçek pilot uygulama yapılarak test edilmiş ve asıl uygulama gerçekleştirilmiştir. İlk olarak açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA’dan elde edilen sonuçlara göre; ölçeğin 3 faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Faktör 1 toplam varyansın %18,93’ünü, Faktör 2 %15,85’ini ve Faktör 3 %14,79’unu açıklamaktadır. Faktörler genel olarak toplam varyansın %49,57’sini açıklamaktadır. AFA’dan elde edilen sonuçların doğrulanması için DFA uygulanmıştır. DFA sonucunda elde edilen diyagramda model uyumu için; χ2 /df, RMSEA, CFI, GFI, NFI, SRMR, NNFI ve AGFI değerleri incelenmiştir. Bu modelde elde edilen değerlere
göre; χ2 /df mükemmel, RMSEA, SRMR, CFI, GFI ve NNFI iyi/mükemmel uyum, AGFI ve NFI kabul edilebilir uyum göstermektedir. Ölçeğin iç tutarlılığının belirlenmesine yönelik yapılan analizlere göre ölçeğin genel güvenirlik katsayısı ,81 olarak belirlenmiştir. Bu değer güvenirlik için mükemmel derecede kabul edilmektedir. Faktörlerin madde toplam korelasyonları incelendiğinde; maddelerin geçerliğinin yüksek olduğu görülmüştür. Geçerlik ve güvenirlik analizleri tamamlanan “Mikroplastik Kirliliği Farkındalık Ölçeği (MKFÖ)”, son durumda 5 olumsuz, 9 olumlu olmak üzere toplam 14 maddeden oluşan 3 faktörlü bir ölçek haline gelmiştir. Likert özellik gösteren ölçek, “Hayır”, “Fikrim yok” ve “Evet” seçeneklerinden oluşmaktadır. Ölçekten alınabilecek maksimum puan 28 olarak belirlenmiştir. Ölçekten alınan puan arttıkça bireyin mikroplastik kirliliğine yönelik farkındalık düzeyi de artmaktadır. Öğretmen adaylarına uygulanan MFKÖ’den elde edilen sonuçlara göre; öğretmen adaylarının aldıkları toplam puanların cinsiyete göre kadın öğretmen adayları lehine anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Sınıf düzeyinin mikroplastik kirliliği farkındalık düzeyini yalnızca bir alt boyutta 1. sınıftaki öğretmen adayları lehine etkilediği tespit edilmiştir. Mikroplastik kirliliği farkındalık düzeyinin çevre dersi alma durumuna göre ise değişmediği saptanmıştır. Öğretmen adaylarının mikroplastik kirliliği farkındalık düzeyinin akademik not ortalamasına göre değiştiği, not ortalaması yüksek olan öğretmen adaylarının mikroplastik kirliliği farkındalık düzeyinin de yüksek olduğu belirlenmiştir. Mevcut farkındalığın belirlenmesi, gerekli eğitimin planlanması ve uygulanması açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda MKFÖ’nün alanyazına katkı sağlayacağı ve gelecekte yapılacak benzer çalışmalara da öncü olacağı düşünülmektedir. Mikroplastik kirliliğinin sebepleri, önlenmesi ve çözüm yollarına ilişkin konuların öğretim kademelerindeki ilgili derslerin müfredatında ve ders kitaplarında yer alması oldukça yararlı olacaktır.
Anahtar Kelimeler : Mikroplastik, Mikroplastik kirliliği, Farkındalık, Ölçek geliştirme