Yaygın Kuşlar Üzerine Metaanaliz
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR GÜMÜŞ
Danışman: Esra Per
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaygın kuş türleri, ekosistem hizmetleri açısından kritik roller üstlenmelerine rağmen, bilimsel literatürde çoğunlukla nadir ve tehdit altındaki türlere kıyasla daha az dikkate alınmaktadır. Bu meta-analiz çalışması, 2012–2024 yılları arasında yayımlanmış olan akademik yayınları inceleyerek yaygın kuşların popülasyon eğilimleri, beslenme stratejileri ve coğrafi dağılımları gibi çok yönlü değişkenleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada, türlerin karasal ve sucul ekosistemlerdeki varlığı, yaygınlık derecesi, koruma statüsü, taksonomik sınıflandırmaları, beslenme biçimleri ve kentleşmeden kaynaklanan fırsat-tehdit dengesi gibi ekolojik ve antropojenik faktörler kapsamlı biçimde analiz edilmiştir. Yaygın kuşların popülasyon eğilimleri büyük ölçüde besin tercihine, bölgesel baskılara ve yaşam stratejilerine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Özellikle böcekçil türlerin popülasyon eğiliminde dikkat çekici bir azalma gözlenmiş, buna karşın omnivor ve ekolojik toleransı geniş türlerin kentleşmeye daha kolay uyum sağladığı tespit edilmiştir. Zoocoğrafik bölgelere ve kıtalara göre yapılan sınıflandırmalar, araştırmaların büyük oranda Avrupa ve Kuzey Amerika kıtalarında yoğunlaştığını; Sahra Altı Afrika, Güneydoğu Asya ve Latin Amerika gibi yüksek biyolojik çeşitliliğe sahip ancak bilimsel verisi sınırlı bölgelerde ciddi bilgi boşlukları bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca, veri kümesindeki makalelerin çoğunluğunun tür temelli olduğu, çeşitlilik ve alan temelli çalışmaların görece daha az temsil edildiği belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler, kentleşmenin kuşlar için hem fırsat hem de tehdit oluşturabileceğini; bu etkinin tür bazında değiştiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, koruma biyolojisi, kent planlaması ve sürdürülebilir doğa yönetimi politikaları açısından tür-temelli değil, çok katmanlı ekolojik yaklaşımların gerekliliğini vurgulamaktadır.