Fen bilimleri dersi bağlamında bilimsel muhakeme türleri testinin geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEBNEM KABAOĞLU
Danışman: İbrahim Yüksel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri dersinde Piaget'in soyut işlemler döneminde kazanılması beklenen bilimsel muhakeme türlerini incelemek için, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerine yönelik geçerli ve güvenilir bir başarı testi oluşturmaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Rize ili Ardeşen ilçesinde 2022-2023 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde öğrenim görmekte olan sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Bilimsel muhakeme türleri Ateş (2019)' e göre tümevarım, tümdengelim, tümdengelimli tümevarım ve abdüktif olmak üzere dört alt boyutta incelenmiştir. Bu amaca yönelik olarak öncelikle fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan kazanımlardan her sınıf düzeyinden yedi kazanım seçilerek her alt boyuttan yedi soru olmak üzere toplam 28 adet sorudan oluşan soru havuzu hazırlanmıştır. Soru havuzu içerisinden her alt boyuttan altı soru seçilerek taslak test oluşturulup kapsam geçerliliğini sağlamak için önce belirtke tablosu hazırlanıp daha sonra fen bilimleri ve bilimsel muhakeme alanında uzman üç kişiden görüş alınmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda sorulara uygun düzeltmeler yapılarak bilimsel muhakeme türlerinin dört alt boyutuna ait altı soru seçilerek 24 soruluk taslak test oluşturulmuştur. Taslak test sekizinci sınıfa devam eden 260 öğrenciye uygulanmış ve Test Analiz Programı [TAP] kullanılarak madde analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre 11. ve 13. sorularda düzeltmeye gidilmiş, 24. sorunun da madde ayırt edicilik indeksinin düşük çıkması sonucu çıkarılmasına karar verilmiştir. Pilot uygulama verilerin analizi TAP kullanarak hesaplanmıştır ve güvenirlik katsayısı KR-20 değeri 0,63 olarak hesaplanmıştır. Sorularda gerekli düzeltmeler yapılarak 23 sorudan oluşan bilimsel muhakeme türleri testi [BMTT] sekizinci sınıfta eğitim gören 250 öğrenciye uygulanmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından oluşturulan bilimsel muhakeme türleri testine göre belirlenmiştir. Verilerin analizi sonucunda güvenirlik katsayısı KR-20 değeri 0,76 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın sonucunda fen bilimleri dersinde kullanılabilecek bilimsel muhakeme türleri için geçerli, güvenilir, yerli ve özgün bir test geliştirilmiştir.