Dimethoat'ın rat ince bağırsak dokusu üzerine toksiketkisi ve ferulik asit'in koruyucu rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA YETKİN
Danışman: YUSUF KALENDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dimethoat (DM) hem hayvanlar hem de insanlar üzerinde toksik etkisi olan organofosfatlı bir pestisittir. Tarımda, pamuk, biber, karnabahar ve benzerlerinde böcek, akar, yaprak biti gibi zararlılara karşı kullanılmaktadır. Fenolik bileşikler bitkilerde bulunan ikincil metabolitlerdir. Lipit peroksidasyonun inhibe edilmesinde ve reaktif moleküllerin yok edilmesinde görev alırlar. Ferulik asit (FA), antioksidan ve antiinflamatuar aktiviteye sahip doğal bir polifenol bileşiğidir. Bu çalışmada dimethoatın rat ince bağırsak üzerindeki olumsuz etkisi ve ferulik asitin iyileştirici rolü araştırılmıştır. Bu amaçla ratlar; 1. Kontrol grubu, 2. Ferulik asit (30 mg/kg v.a.), 3. Düşük doz dimethoat (DDDM) (3 mg/kg v.a.), 4. Yüksek doz dimehtoat (YDDM) (30 mg/kg v.a.), 5. DDDM ve FA, 6. YDDM ve FA uygulanan grup olmak üzere altı gruba ayrılmıştır. 28 günlük oral uygulamadan sonra, ince bağırsak dokusunda, malondialdehit (MDA) düzeyleri, süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx), glutatyon-S-transferaz (GST) enzim aktiviteleri ve histopatolojik değişiklikler araştırılmıştır. Çalışma sonucunda, kontrol grubuna kıyasla düşük ve yüksek doz DM uygulanan grupların antioksidan enzim aktivitelerinde (SOD, CAT, GPx ve GST) anlamlı bir azalma tespit edilmiştir. Düşük ve yüksek doz DM uygulanan grupların MDA seviyelerinde kontrol grubuna kıyasla anlamlı bir artış gözlenmiştir. FA ile DM verilen gruplarda MDA seviyesinde ve antioksidan enzim aktivitelerinde anlamlı bir iyileşme olmuştur. DM verilen grupların ince bağırsak dokusunda histopatolojik değişiklikler gözlenirken, FA bu patolojik değişiklikleri azaltmıştır.