Prososyal davranış eğitiminin okul öncesi dönem çocuklarının prososyallik düzeylerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TEMEL EĞİTİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDA YILMAZ ÜNAL
Danışman: Ümit Deniz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, prososyal davranış eğitiminin okul öncesi dönem çocuklarının prososyallik düzeylerine etkisinin incelendiği ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel türdedir. Araştırma, Ankara ili Etimesgut ilçesinde bulunan ve 50-72 ay çocukların devam ettiği iki farklı anaokulunda eğitim almakta olan deney grubunda 15, kontrol grubunda 15 çocuk olmak üzere toplam 30 çocuk ve babalarının katılımı ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak "Çocuk Prososyallik Ölçeği" (ÇPÖ), "Yetişkin Prososyallik Ölçeği Baba Formu" (YPÖ), çalışma grubunun aile özelliklerini belirleyebilmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Demografik Bilgi Toplama Formu", çocukların prososyal davranışlarını içeren hikâyeler aracılığı ile babaların prososyal davranışlar konusundaki görüşleri ve tepkilerini belirlemek amacı ile araştırmacı tarafından geliştirilen "Prososyal Davranışlarla İlgili Baba Görüşme Formu" ve prososyal davranışları içeren tamamlanmamış hikâyeler aracılığı ile çocukların sergileyeceği prososyal davranışı ifade etmesine yönelik araştırmacı tarafından geliştirilen "Prososyal Davranışlarla İlgili Çocuk Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen "Prososyal Davranış Eğitimi Etkinlikleri" deney grubundaki çocuklara sekiz haftada toplam 24 etkinlik olarak uygulanmıştır. Kontrol grubundaki çocuklara araştırma verileri toplanana kadar prososyal davranış becerilerini geliştirmeye yönelik herhangi bir etkinlik uygulanmamış, normal eğitim öğretim faaliyetlerine devam etmişlerdir. Araştırma sonucunda deney grubundaki çocukların çocuk prososyallik ölçeği ön test-son test puanları incelendiğinde öğretmen formu ön test-son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu, baba formu ön test-son test puanları arasında ise anlamlı farklılık olmadığı saptanmıştır. Deney grubundaki çocukların prososyal davranışlarla ilgili çocuk görüşme formu ön test-son test frekanslarına bakıldığında, deney grubundaki çocukların prososyal davranışı yansıtan cevaplarının frekansında artış olduğu belirlenmiştir. Kontrol grubundaki çocukların prososyal davranışlarla ilgili çocuk görüşme formu ön test-son test puanlarına göre çocukların prososyal davranışı yansıtan cevaplarının frekansında artış olmadığı görülmüştür. Kontrol grubundaki çocukların çocuk prososyallik ölçeği öğretmen ve baba formu ön test-son test puan ortalamaları arasında anlamlı farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki çocukların çocuk prososyallik ölçeği öğretmen formu son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı farklılık saptanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki çocukların çocuk prososyallik ölçeği baba formu son test puanları arasında anlamlı farklılık bulunmadığı saptanmıştır. Prososyal davranışlarla ilgili çocuk görüşme formu deney grubu son test frekanslarının kontrol grubuna göre yüksek olduğu tespit edilmiştir. Deney grubundaki çocukların babalarının yetişkin prososyallik ölçeği ile çocuk prososyallik ölçeği öğretmen formu ve baba formu ön test puanları arasında anlamlı farklılık bulunduğu anlaşılmıştır. Deney grubundaki çocukların babalarının yetişkin prososyallik ölçeği ile çocuk prososyallik ölçeği öğretmen formu ve baba formu son test puanlarında artış olduğu saptanmıştır.