6 ŞUBAT KAHRAMANMARAŞ DEPREMİNDEN ETKİLENEN AİLELERİN GIDA GÜVENCESİ İLE 0-23 AYLIK BEBEKLERİNİN BESLENME DURUMU İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜREYYA İBİŞ AL-RAWE
Danışman: Semra Navruz Varlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen bölgelerdeki geçici yaşam alanlarında yaşayan hanelerin gıda güvencesi durumunu ve 0–23 aylık bebek ve küçük çocukların beslenme ile büyüme durumlarını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Hatay ve Gaziantep illerindeki geçici yaşam alanlarında yaşayan anneler ve 0-23 aylık bebekleri ile yürütülmüştür. Bebek ve küçük çocukların 24 saatlik besin tüketim kaydı ve antropometrik ölçümleri alınmıştır. Hanelerin %52,5'i asgari ücret veya altında gelire sahiptir. Gıda güvencesi, Besin Güvencesizliği Deneyim Ölçeği (FIES) ve Hanehalkı Gıda Güvencesi Anket Modülü (HFSSM) kullanılarak değerlendirilmiştir. Annelerin FIES'e göre %21,4'ünün besin güvencesi sağlanmış olup %22,9'unda hafif, %50,0'sinde orta ve %5,7'sinde şiddetli besin güvencesizliği saptanmıştır. Hanelerin HFSSM'ye göre %21,4'ü gıda güvencesi olan, %41,4'ü gıda güvencesi açısından risk altında olan, %27,1'i açlık sınırında olmayan gıda güvencesizliği, %8,6'sı orta derecede açlığın olduğu gıda güvencesizliği ve %1,5'i ciddi düzeyde açlığın olduğu gıda güvencesizliği sınıfında yer almıştır. Bebeklerin %19,4'ü 37. haftadan önce doğmuştur. Bebek ve küçük çocukların %11,6'sında bodurluk, %2,9'unda zayıflık, %1,4'ünde düşük kiloluluk saptanmıştır. Bebeklerin %58,6'sı doğumdan sonraki ilk bir saat içinde emzirilmiştir. Bebek ve küçük çocukların yaşa göre baş çevresi Z-skorları ile FIES puanları arasında istatistiksel olarak negatif yönlü anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (r=-0,255, p=0,038). Tavuk, balık ve kırmızı et günlük ortalama tüketiminin 6-11 aylık bebeklerde 1,94±5,72 g, 12-23 aylık küçük çocuklarda 0,83±3,54 g olduğu belirlenmiştir. Bebek ve küçük çocukların %33,3'ünün önerilen demir gereksinmesini 0-25. persentil aralığında karşıladığı belirlenmiştir. Deprem öncesine kıyasla deprem sonrasında genellikle kırmızı et tüketenlerin oranı %48,5'ten %17,9'a, beyaz et tüketenlerin oranı %63,2'den %43,3'e ve meyveyi sık tüketen kadınların oranı %68,2'den %48,5'e düştüğü saptanmıştır. Çalışma bulguları, depremin gıda güvencesi ile bebek ve küçük çocuk beslenmesi üzerinde olumsuz etkilerle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Bu doğrultuda, depremden etkilenen hanelerde gıda güvencesi ile anne, bebek ve küçük çocuk beslenmesini desteklemeye yönelik politika ve uygulamaların geliştirilmesi önem taşımaktadır.