Öğretmen Adaylarının Gelişim Odaklı Zihniyetleri ile Yansıtıcı Öğrenme Algıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHTAP ÜNAL ÇALIŞKAN
Danışman: Gürcü Koç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, öğretmen adaylarının gelişim odaklı zihniyet düzeyleri ile yansıtıcı öğrenme düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ve bu iki kavram arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, nicel ve nitel veri toplama ve analiz yöntemlerini birleştiren karma yöntem yaklaşımlarından sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı güz döneminde bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim gören birinci ve dördüncü sınıf öğretmen adayları oluşturmaktadır. Temel Eğitim Bölümü, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü ile Yabancı Diller Eğitimi Bölümü'nde öğrenim gören toplam 791 öğretmen adayı araştırmaya katılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında öğretmen adaylarının gelişim odaklı zihniyet düzeylerini belirlemek amacıyla Zihniyet Teorisi Ölçeği, yansıtıcı öğrenme düzeylerini belirlemek için ise Yansıtıcı Öğrenme Anlayışı Ölçeği kullanılmıştır. Nitel kısmında araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmındaki çalışma grubu amaçlı örneklem ile belirlenmiş gönüllü 20 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma ve frekans) ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmen adaylarının gelişim odaklı zihniyet düzeyleri orta düzeyin üzerinde bulunmuştur. Gelişim odaklı zihniyet düzeyleri cinsiyet, sınıf, akademik ortalama ve yaşa göre anlamlı bir farklılık göstermezken, bölüme göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının yansıtıcı öğrenme düzeyleri de orta düzeyin üzerinde olup, bölüm, sınıf ve yaşa göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Ancak, yansıtıcı öğrenme düzeyleri cinsiyet ve akademik ortalama açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Kadın öğretmen adaylarının yansıtıcı öğrenme düzeyleri erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, yansıtıcı öğrenme düzeyleri ile akademik ortalama arasında pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Gelişim odaklı zihniyet düzeyleri ile yansıtıcı öğrenme düzeyleri arasında ise pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Nitel bulgular, öğretmen adaylarının çoğunun zekânın geliştirilebileceğine inandığını ve bu inancın öğrenme süreçlerinde aktif rol almalarını, hatalardan öğrenmelerini ve kendilerini sürekli geliştirmelerini teşvik ettiğini ortaya koymaktadır. Yansıtıcı öğrenme ile ilgili bulgular ise öğretmen adaylarının öğrenme süreçlerinde yansıtıcı uygulamalara önem verdiklerini göstermektedir. Katılımcılar, akran iletişimi, öğretmen geribildirimi ve kişisel yansıtma süreçlerinin öğrenmelerini derinleştirdiğini belirtmiştir. Özellikle kadın katılımcılar, yansıtıcı öğrenme süreçlerine daha fazla önem verdiklerini ifade etmişlerdir. Bu bulgu, nicel bulgularla tutarlı olarak kadınların yansıtıcı öğrenme puanlarının daha yüksek olduğunu desteklemektedir. Bulgular, öğretmen adaylarının gelişim odaklı bir zihniyeti benimsemeleri ve yansıtıcı öğrenme etkinliklerine daha fazla yer vermeleri gerektiğini göstermektedir. Araştırmanın sonuçları, öğretmen eğitimi programlarında gelişim odaklı zihniyetin kazandırılmasının ve yansıtıcı öğrenme uygulamalarına yer verilmesinin ne denli önemli olduğunu gözler önüne sermektedir.