Açık Uçlu Soruların Puanlanmasında Puanlayıcı Eğitiminin Puanlayıcı Davranışlarına Etkisinin İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Umur ÖÇ
Danışman: İsmail Karakaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapılan araştırma, açık uçlu soruların puanlanmasında puanlayıcı eğitiminin puanlayıcı davranışları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada denk olmayan kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 14 Türkçe öğretmenliği, 20 matematik öğretmenliği bölümünde öğrenimine devam eden puanlayıcılardan oluşmaktadır. Türkçe öğretmenliği bölümünde öğrenimine devam eden puanlayıcılardan yedi tanesi deney, yedi tanesi kontrol grubunda yer alırken matematik öğretmenliği bölümünde öğrenimine devam eden puanlayıcılardan on tanesi deney, on tanesi de kontrol grubunda yer almaktadır. Araştırma kapsamında hem Türkçe hem de matematik puanlayıcı grubundaki puanlayıcıların puanlayıcı katılığı, puanlayıcı cömertliği, merkeze eğilim, halo etkisi ve farklılaşan puanlayıcı katılığı ve farklılaşan puanlayıcı cömertliği olmak üzere altı çeşit puanlayıcı davranışı incelenmiştir. Puanlayıcı davranışları hem grup düzeyinde hem de bireysel düzeyde incelenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ortaokul Türkçe ve Matematik dersleri kazanımlarını kapsayan beş Türkçe ve altı Matematik olmak üzere toplam 11 açık uçlu maddeden oluşan başarı testi kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından geliştirilen bütünsel dereceli puanlama anahtarı ve puanlayıcı değerlendirme formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, çok yüzeyli rasch modeli, Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılarak analiz edilmiştir. Çok yüzeyli rasch modeli kapsamında yapılan analizlerde tümüyle çaprazlanmış desen kullanılmıştır. Araştırmada deneysel işlemde hem Türkçe hem de matematik puanlayıcı grubuna puanlayıcı eğitimi verilmiştir. Puanlayıcılara puanlayıcı eğitimi verilirken puanlayıcı eğitim stratejilerinden puanlayıcı hatası eğitim stratejisi ve referans çerçevesi eğitim stratejileri bir arada sunulmuştur. Sadece deney grubuna uygulanan deneysel işlem haftada bir saat olmak üzere dört hafta sürmüştür. Puanlayıcı eğitimi öncesinde hem Türkçe hem de matematik deney ve kontrol gruplarının puanlayıcı davranışları açısından benzer olduğu belirlenmiştir. Deneysel işlem öncesinde Türkçe puanlayıcı deney ve kontrol grubunda puanlayıcı katılığı ve puanlayıcı cömertliği davranışlarının hem grup hem de bireysel düzeyde ortaya çıktığı, merkeze eğilim, halo etkisi, farklılaşan puanlayıcı katılığı ve farklılaşan puanlayıcı cömertliği davranışlarının ise sadece bireysel düzeyde ortaya çıktığı belirlenmiştir. Deneysel işlem öncesi Matematik puanlayıcı deney ve kontrol grubunda da puanlayıcı katılığı ve puanlayıcı cömertliği davranışlarının hem grup hem de bireysel düzeyde ortaya çıktığı, merkeze eğilim, halo etkisi, farklılaşan puanlayıcı katılığı ve farklılaşan puanlayıcı cömertliği davranışlarının ise sadece bireysel düzeyde ortaya çıktığı belirlenmiştir. Puanlayıcı eğitiminden sonra Türkçe ve matematik puanlayıcı gruplarının davranışları incelendiğinde deney grubunda yer alan puanlayıcıların puanlayıcı davranışları tamamen ortadan kalkmasa da puanlayıcı davranışlarında azalma olduğu görülmüştür. Hem Türkçe hem de matematik puanlayıcı deney gruplarının puanlayıcı eğitimi öncesinde ve sonrasında yapılan karşılaştırmalarında istatistiksel olarak fark olduğu bulunmuştur. Türkçe puanlayıcı grubundaki puanlayıcıların katılık ve cömertlik durumlarında meydana gelen değişimin %60,2'sinin, matematik puanlayıcı grubundaki puanlayıcıların katılık ve cömertlik durumlarında meydana gelen değişimin de %57,8'inin puanlayıcı eğitimi ile açıklanabildiği bulunmuştur. Ayrıca puanlayıcı eğitiminin matematik puanlayıcı grubunda yer alan puanlayıcıların davranışlarında daha fazla azalmayı sağladığı ve dolayısıyla daha etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarından hareketle açık uçlu soruların puanlanmasında puanlama işlemi öncesinde puanlayıcılara puanlayıcı eğitimi verilmesi önerilmektedir.