Organizasyona özgü iş yükü kurallarına bağlı kaynak kısıtlı çizelgeleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH ÇELİK
Danışman: Ertan Güner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapılan işin niteliğine bağlı olarak her bir iş kolu, ana çerçevesi yasal düzenleyiciler tarafından belirlenmiş kendine özgü çalışma kurallarına sahiptir. Havacılık sektörü, taşıdığı riskler nedeniyle çok sıkı çalışma kurallarının uygulandığı iş kollarından biridir. Bu çalışmada, sivil havacılıktakinden nispeten farklı düzenlemelere tabi olan askerî havacılık alanında görev yapan deniz kuvvetleri helikopter pilotlarının çalışma kurallarından esinlenen organizasyona özgü ve literatürde rastlanmayan bir çizelgeleme problemi ele alınmıştır. İşler, işlem süreleri bakımından yüksek multiplisiteye (az çeşit yüksek sayı) sahiptir. Gündüz ve gece olarak ikiye ayrılan gün temelli çizelge yapısında, işlerin yapıldığı periyoda göre operatör ek kaynağının tüketilmesi farklılık göstermektedir. Yorgunluk katsayısı uygulanan gece periyodunda yapılan işler öncesi ve sonrasında özel dinlenme süreleri bulunmakta, gece periyodunda yapılan işlerin hem süre hem de sayı olarak gündüz periyoduna etkileri bulunmaktadır. Operatörün günlük iş yükü, normal ve ağır olarak iki kategoriye ayrılmaktadır. Ardışık günlerde ağır kategori iş yükü oluştuğunda özel dinlenme süreleri uygulanmaktadır. Çalışmada, özellikle 'tek makine bir operatör' ve 'tek makine iki operatör' konfigürasyonları incelenmiştir. Problemin tam sayı programlama modeli sunulmuştur. NP-zor yapısı nedeniyle problem boyutları büyüdükçe tam çözüm yaklaşımında makul sürelerde optimal çözümlerin garanti edilmesi ve uygun çözümlere ulaşılması zorlaşmaktadır. Problemin çözümü için tam çözüm yaklaşımı ve tavlama benzetimi yaklaşımı kullanılmıştır. Geliştirilen açgözlü kurucu sezgisel algoritmalardan kısa sürede elde edilen çözümler; tam çözüm yaklaşımında hem üst sınır hem de sıcak başlangıç olarak, tavlama benzetimi yaklaşımında ise başlangıç çözümü olarak kullanılmıştır. Son olarak, çözüm yaklaşımlarının etkinliği farklı konfigürasyon ve büyüklükteki örnek test problemleri kullanılarak karşılaştırılmıştır.