The Interplay between Motivation and Identity Formation of Student Teachers: A Case Study in an ELT Program

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: BİLGE MERVE SAÇAN

Danışman: Kemal Sinan Özmen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu nitel araştırmanın amacı, Türkiye bağlamında İngilizce öğretmen adaylarının mesleki kimliklerinin öğretmen eğitimi sürecinde nasıl oluştuğunu incelemek ve yüksek ve düşük motivasyona sahip öğretmen adayları arasındaki farklılıkları karşılaştırmaktır. Çalışma, mesleki kimlik ve motivasyonu dinamik ve karşılıklı etkileşim içinde olan süreçler olarak ele almış; Kuramsal çerçeve olarak Rol Kimliğinin Dinamik Sistemler Modeli (DSMRI) ve Beklenti-Değer Kuramı (EVT) birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, yarı yapılandırılmış görüşmeler, sınıf gözlemleri, yansıtıcı günlükler ve araştırmacı alan notları aracılığıyla toplanmış ve nitel analiz yoluyla incelenmiştir. Bulgular, yüksek motivasyona sahip öğretmen adaylarının mesleki kimliklerini daha tutarlı ve bütüncül biçimde yapılandırdıklarını göstermiştir. Bu adayların öz-yeterlik inançları, uygulama temelli ustalık yaşantıları, anlamlı geri bildirimler ve öğrencilerle kurulan duygusal ilişkiler yoluyla gelişmiş; yüksek başarı beklentisi ve güçlü değer yönelimleri algılanan maliyetleri dengeleyerek mesleki bağlılığı sürdürmelerini sağlamıştır. Buna karşılık, düşük motivasyona sahip öğretmen adaylarının kimlik oluşum süreçleri daha parçalı ve geçmiş deneyimlere dayalı biçimde gelişmiştir. Bu grupta düşük başarı beklentisi, zayıf mesleki aidiyet, sınırlı pedagojik bilgi ve yüksek duygusal maliyet, kimlik bütünlüğünün oluşmasını engellemiştir. Karşılaştırmalı analizler, iki grup arasındaki temel farkların yalnızca ilgi ya da beceri düzeylerinden değil; motivasyonel düzenleme, mesleki aidiyet, özneleşme (agency) ve geleceğe yönelik mesleki hayal gücünden kaynaklandığını ortaya koymuştur. Çalışma, öğretmen eğitimi bağlamında motivasyonun sabit bir bireysel özellik değil, kimlik oluşumunu yapılandıran merkezi bir süreç olduğunu vurgulamaktadır. Bu bulgular, öğretmen eğitimi programlarında uygulama temelli öğrenme, etik uyum, mesleki aidiyet ve anlamlı katılım mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.