Sosyobilimsel Konularla İlgili Öğretim Etkinliklerinin Ortaokul Öğrencilerinin Eleştirel Düşünme ve Bilimsel Muhakeme Becerilerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜL İREM ÖZEN
Danışman: Mahmut Selvi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı; CRISPR/cas9, superbug için nanomalzeme ve GDO gibi sosyobilimsel konular ile ilgili geliştirilen etkinliklerin, 8. sınıf öğrencilerinin ve özel yetenekli 5. ve 6. sınıf (BYF) Fen Bilimleri ile 7. sınıf (ÖYGP) Biyoloji öğrencilerinin eleştirel düşünme becerisine ve bilimsel muhakemeye yönelik görüşlerine etkisini araştırmaktır. Araştırmanın bir diğer amacı ise bu öğrencilerin sosyobilimsel konular ile ilgili geliştirilen etkililiklerle ile etkileşimini ortaya çıkarmaktır. Bu araştırma bir karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın nicel aşaması deneysel desenlerden tek grup ön test- son test tasarımına uygun olarak yürütülmüş. Araştırmanın nitel aşaması durum çalışmasına uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmada özel yetenekli öğrenciler ile ortaokul öğrencileri olmak üzere iki durum bulunmaktadır. Araştırma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde Ankara İli'nin bir ilçesinde faaliyet gösteren bir ortaokulda öğrenim gören 39 (Kız:21, Erkek:18) 8. sınıf öğrencisi ve yine Ankara İli'nin bir ilçesinde faaliyet gösteren bir Bilim ve Sanat Merkezinde 2022-2023 eğitim öğretim yılı güz döneminde 5. ve 6. sınıf (BYF) Fen Bilimleri ile 7. sınıf (ÖYGP) Biyoloji derslerinde öğrenim gören 34 (Kız:15, Erkek:19) özel yetenekli öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmanın ortaokul 8. sınıfta yapılan uygulaması için araştırmacı tarafından CRISPR/cas9, superbug için nanomalzeme, GDO ile ilgili Friedrichsen, Sadler, Graham ve Brown (2016) tarafından geliştirilen sosyobilimsel konular öğretim çerçevesine uygun olarak bilim tarihi örnekleri ile desteklenen etkinlikler geliştirilmiştir. Araştırmanın Bilim ve Sanat Merkezinde yapılan uygulaması için bu etkinliklere Renzulli (2014) tarafından geliştirilen üçlü zenginleştirme modeli ile zenginleştirme yapılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci ortaokulda 8.sınıfta 32 ders saati (8 hafta), bilim ve sanat merkezinde 11 ders saati (11 hafta) boyunca devam etmiştir. Araştırmanın veri toplama araçları; Cornell Eleştirel Düşünme Testi Düzey X (CEDTDX), Bilimsel Sorgulamaya Yönelik Görüşler Anketi (VOSI-E, Views of Scientific Inquiry-Elementary) ve yarı yapılandırılmış görüşme formlarıdır. CEDTDX ve VOSI-E öğrencilere uygulama sürecinin başında ve sonunda ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmeler ise araştırmanın etkinliklerin uygulanmasını içeren bölümü tamamlandıktan sonra öğrenci ve öğretmenler ile yapılmıştır. Bu araştırmada durum çalışması analiz yöntemlerinden Çapraz Durum Sentezi kullanılmıştır. CEDTDX, SPSS 26 istatistik paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada kullanılan VOSI-E ve yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen bulgular ise içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen CEDTDX sonuçlarına göre; CRISPR/cas9, superbug için nanomalzeme ve GDO gibi sosyobilimsel konularda geliştirilen etkinlikler ile öğrenim gören 8. sınıf öğrencilerin, 5. ve 6. sınıf (BYF) Fen Bilimleri ile 7. sınıf (ÖYGP) Biyoloji derslerinde öğrenim gören özel yetenekli öğrencilerin eleştirel düşünme puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğu gözlenmiştir. Araştırmadan elde edilen VOSI-E sonuçlarına göre; CRISPR/cas9, superbug için nanomalzeme ve GDO gibi sosyobilimsel konularda geliştirilen etkinlikler ile öğrenim gören 8. Sınıf öğrencilerinin, 5. ve 6. sınıf (BYF) Fen Bilimleri ile 7. sınıf (ÖYGP) Biyoloji derslerinde öğrenim gören özel yetenekli öğrencilerin bilimsel muhakemeye yönelik görüşlerini olumlu yönde etkilendiği gözlenmiştir. Araştırmadan elde edilen yarı yapılandırılmış görüşme bulgularına göre; CRISPR/cas9, superbug için nanomalzeme ve GDO gibi sosyobilimsel konularında geliştirilen etkinlikler ile öğrenim gören ortaokul 8. Sınıf öğrencilerinin, 5. ve 6. sınıf (BYF) Fen Bilimleri ile 7. sınıf (ÖYGP) Biyoloji derslerinde öğrenim gören özel yetenekli öğrencilerin etkinlikler ile etkileşimi; belirsizliğe tahammülsüzlük, rekabet, bilimcilik, SBK'nın çoklu doğası ve eleştirel düşünme olarak sınıflandırılmıştır.