Tip 2 diyabetli bireylerde sağlık inanç modeline göre temellendirilmiş eğitimin sağlık inançları, öz-etkililik ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şükrü EKENLER
Danışman: Ülkü Polat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışma, tip 2 diyabetli bireylerde Sağlık İnanç Modeline göre temellendirilmiş uzaktan eğitimin sağlık inançları, öz-etkililik ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, randomize kontrollü olarak Ocak 2022-Temmuz 2022 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin endokrinoloji polikliniğine başvuran 82 (müdahale grubu:41, kontrol grubu:41) tip 2 diyabetli bireyle yapılmıştır. Verilerin toplanmasında “Tanıtıcı Özellikler Bilgi Formu”, “Diyabet Hastalarında Sağlık İnanç Modeli Ölçeği”, “Diyabet Yönetimine İlişkin Öz-Etkililik Ölçeği” ve “Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II” kullanılmıştır. Müdahale grubundakilere WhatsApp aracılığıyla Sağlık İnanç Modeline temellendirilmiş diyabet eğitim videoları gönderilmiştir. Kontrol grubuna ise 12 hafta boyunca standart klinik bakım haricinde herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Müdahale grubunda eğitim videolarını izlemeyenler için kısa mesaj ile hatırlatmalar yapılmıştır. Tüm katılımcılara ilk görüşmede veri toplama araçları uygulanarak ön test değerlendirmesi yapılmıştır. Kontrol ve müdahale grubunun altıncı haftada ara değerlendirmesi yapılmıştır. Ara değerlendirmeden sonra müdahale grubuna herhangi bir girişim yapılmamıştır. Müdahale ve Kontrol gruplarına 12. haftada son test uygulanmıştır. Çalışmada müdahale ve kontrol gruplarının Diyabet Hastalarında Sağlık İnanç Modeli Ölçeği, Diyabet Yönetimine İlişkin Öz-etkililik Ölçeği ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark yokken (p>0,05) son test puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmada, tip 2 diyabetli bireylere Sağlık İnanç Modeline göre temellendirilmiş uzaktan eğitimin bireylerin sağlık inançlarını, öz-etkililiklerini ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını olumlu şekilde etkilediği belirlenmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda; diyabetli bireylerde etkili bir diyabet yönetimi için alanda hizmet veren hemşirelerin bu hastalara model temelli eğitim ve danışmanlık vermesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler : Diyabet, Sağlık inanç modeli, Sağlıklı yaşam biçimi davranışları, Uzaktan eğitim, Hemşirelik