1256 ve 1260 tarihli temettuat defterlerine göre Çay merkez kazasının sosyal ve iktisadi yapısı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL SOYLU
Danışman: NECDET HAYTA
Özet:107 ÖZET Tanzimat döneminde adil vergi toplanılması amacıyla oluşturulan temet- tuat defterlerinden yararlanılarak Hüdavendigâr Eyaleti Karahisar-i Sahip Sancağı Çay kazasının sosyal ekonomik yapısı hakkında önemli bilgiler elde edilmektedir. 1256 ve 1260 tarihli temettuat defterlerine göre bu dönemde Çay merkez' de Cedit,Aşağı,Aktaş adlarında mahalleler mevcuttur. 1256 ve 1260 tarihli temettuat defterlerinde benzer isimlere.sülâle veya aile isimlerine, unvan ve lakaplara rastlanmıştı r.Kaza'daki meslekleri emek isteyen meslekler, tarımsal meslekler.esnaf ve zanaatkarlıkla ilgili meslekler.ticari meslekler.dini meslek- ler.eğitim öğretimle ilgili meslekler.diğer meslekler, işsiz ve mesleği belli olma yanlar şeklinde gruplandırmak mümkündür. Tarım ve hayvancılık kaza halkının geçim kaynağını oluşturmaktadır.Buğday,arpa,burçak,afyon, haşhaş yetiştirilen tarım ürünleri arasında yer alır. Bahçe ile çayırlık alanlardan elde edilen hasılatta tarım içinde önemli bir payı oluşturmaktadır. 1256 tarihli temettuat defterinde 20927 dönüm, 1260 tarihli temettuat defterlerinde toplam 13208,5 dönüm araziye rastlanmıştır.Her iki tarihli defterlere göre en çok araziye sahip olan mahalle ise Aktaş mahallesiyken,.en fazla tarım ürünleri hasılatına (358263 kuruş) yine Aktaş mahallesi sahiptir. 192879 kuruşla Cedit mahallesinin tarım hasılatı en azdır. Büyükbaş.yük ve binek,küçükbaş,arıcılık,gibi hayvancılık kolları ilçede yapılmakta olup.en fazla hayvan hasılatına sahip olan mahalle Aktaş, en az hayvan hasılatı ise Cedit mahallesindedir. Defterlere göre sayı bakımından küçükbaş hayvanlar.hasılatı ve kıymeti bakımından büyükbaş hayvanlar ilk sırada yer almaktadır. İncelediğimiz defterlerden gelirlerde toplam kıymet 2204256 kuruş olup, toplam hasılat 1387494 kuruştur.Her iki tarihli defterlerde de toplam gelir kıy-108 meti ve hasılatı bakımından Aktaş mahallesi ilk sırada yer almaktadır.Halktan toplanan 164339 kuruş vergi içinde öşr,adet-i ağnem.asiyab vergileri vardır. Vergiler içinde en çok vergiyi %42 ile Aktaş mahallesi ödeyip, %34'le Aşağı mahalle ikinci, %24'le Cedit mahallesi üçüncü sırada yer almaktadır. Vergiler içinde ise en büyük payı ise vergi-i mahsusa oluşturmaktadır. Merkez kazada yapılan tarım ve hayvancılık faaliyetleri ekonominin temelini oluşturmaktadır.Bunlardan başka çeşitli mülk.meslek.meslek dışı faaliyetler, başkalarıyla ortaklaşa yapılan işler halkın geçim kaynakları arasında yer almaktadır.