Üniversitelerde görev yapan idari personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik algıları arasındaki ilişki
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEBNEM ÖZTÜRK
Danışman: Ferudun Sezgin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın amacı, üniversitelerde çalışan idari personelin görüşlerine göre örgütsel kimlik ve özyeterlik algısı düzeylerini ortaya çıkarmak, bu iki kavramın birbiri ve belirli demografik değişkenler ile arasındaki ilişkileri belirlemek ve idari personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik düzeyleri konusunda kurum türüne göre bir fark olup olmadığını incelemektir. Buna ek olarak, çalışmada idari personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik düzeyleri hakkındaki görüşlerini ve bu iki algıyı yükseltmeye ilişkin önerilerini bir araya getirerek sentezlemek hedeflenmiştir. Araştırma karma desende tasarlanmıştır. Araştırmanın hedef evrenini üniversitelerin akademik birimlerinde görev yapmakta olan tüm idari personel, örneklemini ise Ankara'daki devlet ve vakıf üniversitelerinde bulunan sosyal bilimler, fen bilimleri ve sağlık bilimleri olmak üzere 3 temel bilim alanına ait fakülteler oluşturmaktadır. Çalışmada Ankara'da bulunan 9 vakıf ve 5 devlet üniversitesinin eğitim, iktisadi ve idari bilimler, fen/fen edebiyat, mühendislik, diş hekimliği ve sağlık bilimleri fakültelerine yer verilmiştir. Araştırmada seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme ve basit seçkisiz örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmına 321, nitel kısmına ise 12 idari personel katılmıştır. Çalışmada nicel verilerin derlenmesine yönelik "Genel Özyeterlik Ölçeği" ve "Çok Boyutlu Örgütsel Kimlik Ölçeği", nitel verilerin elde edilmesine yönelik ise araştırmacı tarafından bu çalışma kapsamında geliştirilmiş bir yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada öncelikle Çok Boyutlu Örgütsel Kimlik Ölçeği Türkçe'ye uyarlanmış, veriler toplanmış ve çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesi için betimsel istatistikler, ilişkisiz örneklemler için t testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Basit Doğrusal Regresyon Analizi uygulanmıştır. Personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik algılarının cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve medeni durum değişkenlerine göre bir farklılık gösterip göstermediğinin anlaşılması amacıyla veriler kategorilere ayrılarak ilişkisiz örneklemler için t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Çalışmada, nitel veriler için görüşme tekniği kullanılmış ve betimsel analiz uygulanmıştır. Nitel ve nicel veriler birleştirme yöntemi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları üniversitelerde görev yapan idari personelin üniversiteye yönelik olumlu bir tutum içerisinde olduklarını ortaya koymuştur. İdari personelin uyum ve davranışsal aidiyet boyutlarında birbirlerine yakın ve orta düzeyde bir algı geliştirdikleri görülmüştür. Personel görev yaptığı üniversiteye yönelik yüksek düzeyde bir bağ hissetmekte ve kendisini yeterli ve donanımlı görmektedir. Vakıf üniversitelerinde görev yapan idari personel devlet üniversitelerindeki idari personele göre daha yüksek örgütsel kimlik algısına sahiptir. Ancak örgütsel kimlik algısının alt boyutlarında kurum türü değişkenine göre farklı düzeyde ilişkiler saptanmıştır. Her iki kurum türünde de idari personel kendisini yüksek düzeyde donanımlı ve yetkin hissetmektedir. İdari personelin cinsiyeti örgütsel kimlik algı düzeyleri üzerinde bir fark yaratmamakta, özyeterlik algısı her iki cinsiyet için de yüksek hesaplanmasına rağmen kadın idari personel yaptığı iş konusunda kendisini erkek personelin hissettiğinden daha yeterli hissetmektedir. Personelin yaşı arttıkça örgütsel kimlik algısı da yükselmektedir. Evli idari personel bekar idari personele göre daha yüksek örgütsel kimlik algısına sahipken evli ve bekar idari personelin özyeterlik algısında bir fark yoktur. Kurumdaki çalışma süresi arttıkça personelin özyeterlik algısı da yükselmektedir. Ancak kurumdaki çalışma süresi ile örgütsel kimlik ve alt boyutları arasında herhangi bir ilişki tespit edilmemiştir. İdari personelin özyeterlik ve örgütsel kimlik algısı eğitim düzeyine göre farklılaşmamaktadır. Buna ek olarak, personelin özyeterlik algısı arttıkça örgütsel kimlik algısının da yükseldiği ve özyeterlik algısının örgütsel kimlik algısının yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında idari personelin yaptıkları işin değerli olduğunu düşündüğü ve üniversitede görev yapmaktan memnuniyet duyduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, üniversitelerin idari personele sağladığı çalışma şartları ve hak ve ayrıcalıkların personelin memnuniyet duygusunu etkileyen temel faktörler olduğu, personelin görevlerine yönelik olumlu yaklaşımlarının diğer sebeplerinin ise kuruma atfettikleri değerden ve yaptıkları işten aldıkları keyiften kaynaklandığı görülmüştür. Personelin ifadeleri görevlerine dair olumsuz yaklaşımların kendini değersiz hissetme, adaletsizlik duygusu, mecburiyet hissi ve umutsuzluktan kaynaklandığı yönündedir. Üniversitelerde çalışan idari personelin görevlerini yerine getirirken karşılaştıkları sorunlar çalışma şartları, üniversite içi iletişim, fiziksel olanaklar ve işleyiş ile ilgili sorunlar olarak gruplanabilir. Araştırmada, ayrıca, özyeterlik ve örgütsel kimlik algılarının artmasına yönelik idari personelin sundukları önerilere yer verilmiştir.