İkiz bebek annelerinin sütündeki makro besin ögelerinin doğum haftası ve bebeğin postnatal yaşına göre değişiminin tekiz bebeklerin anne sütüyle karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLKNUR BAKİOĞLU
Danışman: CANAN TÜRKYILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Anne sütü, eşsiz biyoaktif içeriği sayesinde hem term hem de preterm bebekler için kısa ve uzun vadeli yararlarıyla altın standart besin kaynağı olarak kabul edilir. Anne sütü içeriği; her annenin kendi bebeğine özgü olup, bebeğin doğum haftasına, postnatal yaşa ve laktasyonun evrelerine göre değiştiği gösterilmiştir. Çoğul gebeliklerde, prematüre doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi riskler nedeniyle farklı beslenme gereksinimleri olduğundan anne sütü içeriğinde de farklılıklar olabileceğini düşünülmektedir. Çalışmamızda; ikiz bebek annelerinin sütündeki makro besin ögeleri; protein, karbonhidrat, yağ, enerji, solüt yük düzeylerinin bebeğin doğum haftası ve postnatal ilk ayda haftalar içinde değişiminin tekiz bebeklerin anne sütü ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca ikiz bebeklerde ilk ay içerisinde emzirme verilerinin tekiz bebeklerle karşılaştırılması amaçlanmıştır. Böylece ikiz bebeklerin beslenmesinde uygun destek yöntemlerinin geliştirilmesine, bireyselleştirilmiş anne sütü güçlendirme stratejilerine katkıda bulunmak hedeflenmiştir. Yöntem: Çalışmamıza 27'si ikiz bebek annesi olan toplam 71 anne, 98 bebek dahil edildi. Annelerden postnatal ilk ay içinde toplam 4 kez alınan süt örneklerinden anne sütü ölçüm cihazı MİRİS HMA ile makro besin ögeleri ölçüldü. Elde edilen değerler ikiz ve tekiz anne sütleri arasında, bebeğin doğum haftası ve postnatal yaşına göre değişimleri karşılaştırıldı. Ayrıca her süt örneklemi sırasında LATCH skoru, LATCH başarısı, anne sütü-mama oranı, destek türü, destek yöntemleri, kilo kaybı ve annenin meme problemleri kaydedilerek bebeklerin anne sütü alımı ve emzirme başarısı değerlendirildi. Veriler, bebeğin doğum haftası ve postnatal yaşa göre analiz edilerek, tekiz ve ikiz gruplar arasında karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamızda, postnatal yaş ile protein düzeyi arasında negatif bir korelasyon saptanmıştır. İkiz bebek annelerinin sütünde, tekiz bebek annelerine kıyasla makro besin düzeylerinde anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. İkiz annelerinin sütünde tekizlere göre karbonhidrat, enerji ve toplam solüt yük düzeyleri, erken postpartum dönemde anlamlı derecede düşük bulunmuştur. İkiz anne sütlerinde, gestasyon yaşı 32 hafta ve altında olanlarda daha yüksek yağ ve enerji düzeyi saptanmıştır. Gestasyon yaşı 32 hafta üzerinde olan ikiz annelerinin sütlerinde protein değerleri daha düşük olmuştur. Bebeğin doğum haftası ve postnatal yaşına bağlı olarak, ikiz ve tekiz grupları arasındaki makro besin ögeleri karşılaştırıldığında, karbonhidrat içeriği preterm ikizlerde en düşük, preterm ve term tekizlerde ise en yüksek bulunmuştur. Benzer şekilde, toplam solüt yük düzeyi de preterm ikizlerde en düşük, preterm ve term tekizlerde en yüksek olarak saptanmıştır. Gestasyon haftası ≤32 olan ikiz bebek annelerinin 4. hafta sütlerinde yağ ve enerji düzeylerinin, >32 hafta olanlara kıyasla anlamlı şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. İkiz bebeklerde, emzirme başarısını gösteren LATCH skoru 1. haftadan 4. haftaya kadar artış göstermiş, ancak 3. haftada ikiz bebek annelerinin LATCH skorları tekiz bebek annelerinden düşük bulunmuştur. Ayrıca, dördüncü haftada tamamen anne sütü ile beslenme oranı ikiz bebeklerde, tekiz bebeklerden daha düşük saptanmıştır. Sağılmış anne sütü kullanım oranı, ikiz bebeklerde tekizlere göre daha yüksek bulunmuş, mama kullanım oranı tekiz bebeklerde ikizlere göre daha yüksek saptanmıştır. Kullanılan beslenme destek yöntemleri karşılaştırıldığında preterm bebeklerde EDS kullanımının, term bebeklerde kaşık biberon kullanımının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca EDS kullanan bebeklerde LATCH başarısının, diğer besleme yöntemlerini kullananlara kıyasla daha düşük olduğu bulunmuştur. Primiparite, ikiz gebelik, prematürite, YDYBÜ'de uzun süreli yatış faktörlerinin emzirme başarısızlığını arttırdığı gösterilmiştir. Sonuç: İkiz bebeklerin anne sütünde karbonhidrat ve enerji düzeyinin tekizlere kıyasla daha düşük olduğu ve bu nedenle erken postnatal dönemden itibaren özellikle preterm ikiz bebeklerin anne sütü içeriğinin zenginleştirilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Anne sütü makro besin düzeylerinin yatak başı anne sütü analizörleri kullanılarak kolay, hızlı ve güvenilir şekilde ölçülmesi bireyselleştirilmiş süt güçlendirme stratejilerinin uygulanmasına önemli katkılar sağlayacaktır. Primiparite, ikizlik, prematürite, uzun süreli YDYBÜ yatışı emzirme başarısızlığı riski oluşturmakta olup bu riskli bebeklere daha yetkin, süreklilik arz eden ve bütüncül emzirme danışmanlığı desteği verilmelidir. Anahtar Kelimeler: anne sütü, ikiz gebelik, makro besin, anne sütü analizörü, anne sütü güçlendirici, emzirme danışmanlığı, LATCH skoru