Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kübra TOP
Danışman: Adviye Gülçin Sağdıçoğlu Celep
Özet:
Gluten, buğday, çavdar ve arpada doğal olarak bulunan bir proteindir ve buğdayın en önemli kalite göstergesidir. Gıda endüstrisinde, özellikle ekmek, makarna gibi unlu mamullerin üretiminde yapısal destek sağlamak amacıyla vital gluten de kullanılmaktadır. Çölyak hastalığı gibi gluten tüketimiyle doğrudan ilişkili hastalıklar dışında buğday alerjisi ve gluten duyarlılığı da toplum sağlığını etkileyebilecek önemli konular arasındadır. Literatürde, yüksek gluten tüketiminin çeşitli hastalıklar ile ilişki olabileceğine dair araştırmalar bulunmaktadır. Bu çalışmada, yetişkinlerin gluten içeren besin tüketimleri ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırma, 18-65 yaş arası 200 birey ile yürütülmüştür. Çalışmanın anket formu bireylerin genel bilgileri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri, fiziksel aktivite durumları, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, besin tüketim kayıtları, gluten içeren gıdaların sorgulandığı besin tüketim sıklığını içermektedir. Çalışmada kadın bireylerde gluten içeren tahıllardan tam buğday ekmeği, buğday unu, irmik ve kahvaltılık gevrek tüketimi ile fiziksel ve zihinsel sağlık özet bileşeni arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p˂0,05). Vücut bileşenleri ile arasındaki ilişki incelendiğinde kadın bireylerin kepek ekmeği tüketimi ile vücut ağırlığı, vücut yağ oranı ve BKİ; bazlama-yufka tüketimi ile vücut ağırlığı, bel/boy oranı ve BKİ; sosis tüketimi ile BKİ tüketimi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur (p˂0,05). Erkek bireylerin bisküvi-kek-pasta ve simit tüketim miktarı ile bel/boy oranı arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır (p˂0,05). Gluten içeren besin tüketiminin yaşam kalitesini ve vücut bileşenlerini etkileyebildiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada tahılların dışında yapısal özellik kazandırmak amacıyla besinlere ilave edilen glutenin de etkili olduğu görülmektedir. Gelecekte, bu ilişkileri daha iyi anlamak ve beslenme önerileri ile sağlık politikalarını şekillendirmek için daha ileri çalışmaların yapılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler : Gluten, Yaşam Kalitesi, Tahıl