Sağlık okuryazarlığı ve COVİD-19 aşı okuryazarlığı düzeyinin COVİD-19 aşı kabulüne etkisinin incelenmesi: bir meta analiz çalışması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TAYFUN KUÇLU

Danışman: HAKAN TÜZÜN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada sağlık okuryazarlığı ve COVID-19 aşı okuryazarlığı düzeylerinin COVID-19 aşı kabulüne etkisini inceleyen çalışmaların meta analizi amaçlanmıştır. Kesitsel çalışmaların dahil edildiği bu meta analizde makale taraması; Pubmed (MEDLINE), Web of Science ve Scopus veritabanları kullanılarak 2 Kasım 2023 tarihinden itibaren geriye dönük yapılmıştır. Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses (PRISMA) akış diyagramı kullanılarak dahil etme kriterleri dikkate alınarak meta analize alınacak çalışmalar belirlenmiştir. Meta analize 8 ülkeden toplam 17 kesitsel çalışma alınmıştır. Bu çalışmalardan 9 tanesi sağlık okuryazarlığının, 8 tanesi COVID-19 aşı okuryazarlığının COVID-19 aşı kabulüne etkisini incelemektedir. COVID-19 aşı kabulü olanların tereddüt yaşayanlara göre sağlık okuryazarlığı düzeyinin daha yüksek olduğu bulunmuştur (OR=1,567; %95 GA=1,328-1,850; p<0,001). Fonksiyonel COVID-19 aşı okuryazarlığının COVID-19 aşısına yönelik tereddütte anlamlı etkisinin olmadığı görülmüştür (OR=1,308; %95 GA=0,742-2,305; p=0,353). COVID-19 aşı kabulü olanların tereddüt yaşayanlara göre iletişimsel/eleştirel COVID-19 aşı okuryazarlığı düzeyinin daha yüksek olduğu bulunmuştur (OR=1,640; %95 GA=1,104-2,437; p=0,014). COVID-19 aşısı olma kabulü konusunda tereddüdü olmayanların sağlık okuryazarlığı ve iletişimsel/eleştirel COVID-19 aşı okuryazarlığı düzeylerinin anlamlı şekilde daha yüksek olduğu bulunmuştur. Fonksiyonel COVID-19 aşı okuryazarlığı düzeyinin COVID-19 aşı kabulüne istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür.